Góðir farþegar, það er flugstjórinn sem talar. Vegna mikillar ókyrrðar í lofti bið ég ykkur um að spenna beltin, setja súrefnisgrímuna á ykkur fyrst og svo á börn eða ferðafélaga. Það mætti minna ríkisstjórnina á þetta: Við getum ekki bjargað heiminum ef við erum að kafna vegna súrefnisskorts í eigin landi.
Ísland þarf að fá að anda
Í loftslagsumræðu er Ísland ítrekað látið líta út eins og mengandi iðnríki, þótt við framleiðum hreinustu orku heims, séum fámenn og alfarið háð flugi og skipum fyrir öll lífsgæði. Losun okkar er 0,01% af heimsútblæstri, en samt er þrýst á okkur eins og við séum kolarisinn í Asíu. Þrátt fyrir sérstöðu okkar er okkur stöðugt þrýst upp að vegg með kröfum sem taka ekkert tillit til þess hvernig eyríki virkar.
ESB og nýjasta ofbeldið
Nýjasta dæmið um valdníðslu ESB gagnvart Íslandi og Noregi eru verndartollarnir á kísilmálm, settir á þrátt fyrir að bæði ríkin tilheyri innri markaðnum í gegnum EES samninginn. Þetta er ekki misskilningur. Þetta er ekki tilviljun. Þetta er pólitísk valdbeiting. ESB kallar þetta „verndarráðstöfun“. Á mannamáli er þetta refsiaðgerð gegn tveimur ríkjum sem eiga samkvæmt samningi að njóta frjálsra viðskipta.
Þegar ESB notar EES-samninginn eins og símkort í lélegum síma, virkt þegar sambandið vill ódýra orku og hráefni, en slökkt eða sett á bið þegar það vill vernda eigin framleiðendur, þá er ljóst að við erum ekki lengur jafningjar í samningnum, heldur smáríki sem ætlað er að beygja sig þegar ESB segir hoppa.
Ísland á að vera undanskilið kolefniskvóta
Vegna landlegu er kolefnislosun okkur óhjákvæmileg. Við getum ekki ferðast með lestum. Við getum ekki flutt vörur með járnbrautum. Flug- og skipasamgöngur eru lífæð eyríkisins – ekki lúxus.
Við erum ekki vandamálið þegar kemur að útblæstri. Kína, Bandaríkin og Indland spúa CO₂ í andrúmsloftið á meðan ESB kýs að refsa Íslandi, landi með hreinustu orkuna, fyrir það að plánetan sé að hitna. Það er fjarstæðukennt.
Verndartollar ESB brjóta gegn anda EES. Hvers vegna eigum við að láta draga okkur undir hæl dýrsins, og skríða eins og undirgefinn hundur? Þetta er ekkert annað en efnahagslegt ofbeldi.
Hernaðarbrölt
Samhliða þessu er ríkisstjórnin upptekin af því að hækka framlög til varnarmála í 1,5% af landsframleiðslu. En af hverju? Er ekki nóg að við leggjum fram landið sjálft? Er virkilega þörf á að bæta enn einum útgjaldalið ofan á fjárlög þegar eldri borgarar skrimta varla milli mánaða og ungt fólk kemst ekki inn á húsnæðismarkað þar sem laun halda ekki í við fasteignaverð?
Ráðamenn virðast gleyma því að Ísland leggur fram landið til varnarmála vegna legu okkar. Hér liggja helstu flugleiðir norðursins, kafbátaleiðir og eftirlitskerfi NATO. Þetta er ekki bara „framlag“, þetta er grunnstoð hernaðar í norðurhöfum.
Við tölum um stríð – en gleymum okkar eigin fólki
Á meðan við tölum af mikilli tilfinningu um börn í stríði – sem er vissulega harmleikur, gleymum við okkar eigin fólki: eldri borgurum sem hafa skilað sínu en fá ekki að halda reisn, heimilislausum sem enginn vill ábyrgjast og fólki í fátækt og félagslegri neyð. Olnbogabörnum með fíknivanda er ýtt í skuggann. Þau eru ekki á dagskrá ríkisstjórnarinnar. Þau eru ekki „pólitískt hagkvæm“.
Við fyrst – svo allt hitt
Við erum ekki stærsta vandamálið í heiminum. Við erum ekki leiksoppar. Við erum ekki mengunarríki sem á að hlekkja niður með regluverki sem stórveldi virða ekki sjálf.
Við erum hjarta norðursins. Við eigum ekki að sætta okkur við verndartolla á kísilmálm, kolefniskvóta, refsiaðgerðir og hernaðarlegar kröfur stórvelda sem líta á okkur sem eyríki í skúffunni.
Ísland á að vera undanskilið. Ísland á að standa í sínu. Ísland á að hætta að láta þvinga sig með ofbeldi, undir yfirskini „loftslagsstefnu“ eða „evrópskrar samstöðu“.
Góðir farþegar – ókyrrðin heldur áfram. En það er kominn tími til að við sem þjóð, segjum stopp, tökum stjórnina aftur í okkar eigin hendur og setjum súrefnisgrímuna fyrst á okkur sjálf.
Ólafur Ágúst Hraundal
Höfundur er lífskúnstner