Það er eitthvað ótrúlega skemmtilegt við Nóbelsverðlaunanefndina. Hún virðist starfa eins og afgreiðslukona í snyrtivöruverslun: þar sem fyrst og fremst er horft á yfirborðið, brosið og loforðin um betri daga. Þegar Barack Obama hafði varla náð að setja niður kaffibollann á skrifborð Hvíta hússins árið 2009, þá var hann strax orðinn „Friðarmaður heimsins“ – fyrir hvað? Jú, fyrir það eitt að segja fallega hluti um sátt, samlyndi, breytingar og „já, við getum þetta!“
Friðarverðlaun Nóbels voru þá í raun ekkert annað en verðlaun fyrir væntingar. Eins konar heiðursverðlaun fyrir að vera ekki George W. Bush. Þetta voru „Vonarverðlaun“ fremur en friðarverðlaun, líkt og nefndin vildi senda skilaboð: „Við sjáum að þú ert fínn gaur með klassa og góðan stíl. Haltu þessu áfram – smá friður væri svo fínt þegar þú nennir.“
Svo liðu árin, sprengjur féllu áfram á fjarlæg lönd, drónarnir flugu af stað og hersveitir voru áfram sendar út og suður. En friðarverðlaunin? Þau voru þegar komin upp á hillu hjá Obama, kannski við hliðina á góðri vínflösku sem notuð var til að skála þegar fyrstu loftárásirnar voru undirritaðar.
„það er örugglega pólitískt þægilegra heldur en að verðlauna einhvern sem raunverulega hefur komið að því að sætta stríðandi fylkingar og komið á friðarsamkomulögum sem breyta gangi heimssögunnar.“
Og svo kom Trump. Maðurinn sem nýtur þess eftirsótta titils að vera með vitlausustu hárgreiðslu Vesturlanda – en náði samt að ýta undir fordæmalausa samninga milli Ísraels og nokkurra arabaríkja, kom af stað samtölum sem flestir héldu að myndu aldrei eiga sér stað, og ýtti á eftir viðræðum milli ólíkra afla sem höfðu áður aðeins átt eitt sameiginlegt: að hata hvert annað.
En nei – Nóbelsnefndin sér ekki frið þarna. Hún sér bara óþægilega mynd, tvít með stórum stöfum og kaldhæðnislegt bros. Því samkvæmt henni er friður ekki mældur í samningum eða árangri, heldur í því hvort þú kannt að tala nógu akademískt og hvort þú getir komið með nógu góða innkomu í spjallþættinum hjá Ópruh.
Þetta er tvískinnungurinn sem fær mann til að velta fyrir sér hvort næsti verðlaunahafi Nóbels verði kannski TikTok-stjarna sem dansar við „Give Peace a Chance“ – því það er örugglega pólitískt þægilegra heldur en að verðlauna einhvern sem raunverulega hefur komið að því að sætta stríðandi fylkingar og komið á friðarsamkomulögum sem breyta gangi heimssögunnar.
Friðarverðlaun Nóbels virðast því hafa þróast í eins konar „alþjóðlegan orðaklúbb“, þar sem öllu máli skiptir að segja réttu hlutina, en ekki endilega að breyta rétt og gera. Og ef þú ert nógu viðkunnanlegur og skemmtilegur á forsíðum blaðanna, þá færðu bikarinn – jafnvel áður en þú hefur byrjað leikinn.
Friður er nefnilega svo miklu fallegri þegar hann er aðeins til í orði en ekki á borði.