Utanríkisráðuneytið neitaði á dögunum að framlengja undanþágu Vélfags frá þvingunaraðgerðum og telur eigandann, Ivan Kaufman, tengjast bæði rússneska sjávarútvegsveldinu Norebo og nú, samkvæmt nýjustu fréttum, jafnvel FSB, leyniþjónustu Rússlands.
Málið er nú komið fyrir dómstóla og hefur valdið miklum titringi í kringum hátæknifyrirtækið á Akureyri.
Ráðuneytið: Óeðlileg kaup, tengsl við BiZone og hugsanleg stjórnun Norebo
Í synjunarbréfi ráðuneytisins er sagt frá því að Kaufman hafi keypt hlut í Vélfagi aðeins fjórum dögum áður en Norebo fór á þvingunarlista ESB og því haldið fram að kaupverðskjörin hafi verið óvenjuleg. Þá segir ráðuneytið að Kaufman hafi setið í stjórn svissneska fyrirtækisins BiZone, sem tengdist rússneskum banka á þvingunarlista og hafi unnið fyrir FSB.
Kaufman við Nútímann: „Ég hef aldrei starfað fyrir neina leyniþjónustu“
Nútíminn ræddi við Ivan Kaufman nú í kvöld í kjölfar umfjöllunar ráðuneytisins og RÚV. Hann hafnar öllum ásökunum afdráttarlaust:
„Ég hef aldrei starfað fyrir rússneska leyniþjónustu eða nokkra aðra opinbera stofnun í neinu landi,“ segir Kaufman. „Ásakanirnar eru tilbúnar og rangar og ráðuneytið hefur engin sönnunargögn lagt fram til að styðja mál sitt.“
Að sögn Kaufmans byggðu fyrstu aðgerðir stjórnvalda alfarið á fullyrðingum um að Norebo stýrði enn Vélfagi í gegnum hann — fullyrðing sem hann segir að þegar hafi verið hrakin.
„Við sendum tugi gagna til bæði ráðuneytisins og bankanna. Enginn nefndi neina ‘njósna’-kenningu fyrr enn núna, löngu síðar — ekki í júlí, ekki í ágúst og ekki í september,“ segir hann.
Segir „njósnafrásögnina“ hafa fæðst eftir álitsgerð Evrópulögfræðinga
Kaufman heldur því fram að ásakanir um tengsl við FSB hafi komið fyrst fram eftir að evrópska lögmannsstofan Janson gaf út ítarlega álitsgerð sem sagði að þvingunaraðgerðir gegn Vélfagi væru ólögmætar og brytu gegn Evrópurétti.
„Eftir álitsgerðina urðu stjórnvöld hikandi og þurftu nýja ástæðu fyrir ákvörðun sinni,“ segir hann. „Þá var ‘njósna’-kenningin fundin upp.“
BiZone: „Ekkert sem einu sinni minnti á njósnir“
Kaufman segist ekki hafa neitt að fela um aðkomu sína að BiZone, en hann hafi verið í stjórn félagsins til ársins 2022 og sjálfur stýrt slitum þess.
„Eigandi BiZone var stór rússneskur banki, ekki FSB,“ segir hann. „Á mínum tíma í félaginu var engin starfsemi í gangi sem einu sinni minnti lítillega á njósnir.“
Býður RÚV viðtal – en segir Helga Seljan hafa hafnað
Kaufman kveðst hafa boðið Helga Seljan að hitta sig til að svara spurningum, en að boðinu hafi verið hafnað. „Ég vildi ræða málið opinskátt, en það var ekki þegið.“
Hann segir jafnframt að eitt stærsta aðildarríki ESB hafi nýverið framkvæmt tvö ítarleg áreiðanleikapróf á honum vegna milljarðaviðskipta. En þar á Kaufman við Þýskaland.
„Niðurstaða leyniþjónustu þeirra var skýr: engin tengsl við Rússland,“ segir hann. „Þetta gerðist eftir að Vélfag var sett á lista og með fullri vitneskju um að ég hefði setið í stjórn BiZone.“
Telur umfjöllun RÚV tímasetta til að hafa áhrif á dómsniðurstöðu
Kaufman fullyrðir að tímasetning fréttar RÚV sé ekki tilviljun.
„Dómur er væntanlegur í næstu viku. Ég tel að umfjöllunin sé samspil RÚV, ráðuneytisins og dómstóla til að undirbúa rökstuðning dómsins,“ segir hann. Hann segist þó engar væntingar hafa til íslenskra yfirvalda.
„Sigur þeirra verður tímabundinn. Málið mun enda fyrir Evrópudómstólum þar sem sönnunargögn ráða úrslitum en ekki ágiskanir.“
Uppfært kl 10:30, 22. nóvember:
Nútíminn ræddi við Helga Seljan fréttamann RÚV sem benti á að umrædd samskipti hans við Ivan Kaufman hefðu verið í lok ágúst. Helgi segir að þá hafi hann verið að fara í sumarfrí og að hann hafi vísað málinu áfram á annan fréttamann sem hafi í kjölfarið tekið við Kaufmann sjónvarpsviðtal. Samkvæmt þeim gögnum sem Nútíminn hefur undir höndum hætti Ivan Kaufmann að fá svör við skilaboðum sínum til Helga eftir þau samskipti.