Sænskur rithöfundur, blaðamður og samfélagsrýnir heldur því fram að eitt alvarlegasta hneyksli sem upp hefur komið í sænsku velferðarkerfi sé að raungerast innan opinberrar öldrunarþjónustu.
Í grein sinni fer hún yfir hún fjölda mála þar sem aldraðar konur hafa orðið fyrir kynferðisofbeldi af hálfu starfsfólks sem átti að annast þær, án þess að kerfið hafi brugðist við eða gripið inn í með afgerandi hætti.
Hundruð tilkynninga en lítil viðbrögð
Samkvæmt þeim gögnum sem vísað er til hafa nær 400 nauðganir á konum yfir sextugu verið tilkynntar til lögreglu í Svíþjóð frá árinu 2021.
Þar er jafnframt bent á að raunverulegur fjöldi kunni að vera mun hærri, meðal annars vegna heilabilunar, ótta brotaþola, skorts á getu til að lýsa atburðum og þess að mál séu afgreidd innan kerfisins sem stjórnsýsluatvik fremur en refsiverð brot.
Nútíminn hefur áður fjallað um hneykslið sem virðist bara vinda upp á sig.
Þrátt fyrir umfang málsins hafi ekki verið gripið til aðgerða.
Þvert á móti sé deilt um hvort ábyrgð liggi hjá sveitarfélagi, þjónustuaðila eða ríkinu, með þeim afleiðingum að enginn taki á sig ábyrgðina og enginn geri neitt í málinu.
Mál í Uppsala, Stokkhólmi og fleiri héruðum
Í greininni eru talin upp fjölmörg mál sem átt hafa sér stað víðs vegar um landið.
Þar á meðal eru tvö óskyld mál í Uppsala þar sem heimahjúkrunarstarfsmenn beittu aldraðar konur kynferðisofbeldi ítrekað, þrátt fyrir að viðvaranir og kvartanir hefðu borist yfirvöldum.
Í öðru málinu var starfsmaður dæmdur í átta ára fangelsi eftir að hafa brotið gegn að minnsta kosti fjórum konum, en fékk þó að halda áfram í starfi meðan mál hans var í ferli þar sem hann braut á enn fleiri konum.
Í kjölfar rannsóknarblaðamennsku árið 2024 sagði nefnd öldrunarmála í sveitarfélaginu öll af sér.
Einnig er vísað til mála í Stokkhólmi, Värmland og Västerbotten þar sem aldraðar konur, þar á meðal hundrað ára kona, urðu fyrir nauðgun eða alvarlegu kynferðislegu ofbeldi af hálfu starfsmanna.
Í sumum tilvikum héldu grunaðir starfsmenn áfram að fá full laun á meðan rannsókn stóð yfir og starfsemin hélt áfram óbreytt.
Kerfisbundin mistök fremur en einstök frávik
Höfundur greinarinnar leggur áherslu á að ekki sé um einstaka gerendur að ræða heldur endurtekið mynstur.
Þarna sé kerfið algerlega að bregðast og að mikið vanti upp á eftirlit, viðvaranir séu hunsaðar, tafir á lögreglutilkynningum, innanhússmeðferð mála sé í molum og skortur á raunverulegum afleiðingum fyrir stjórnendur sem bregðast í slíkum málum.
Eftirlitsaðilar hafi staðfest að kynferðislegt ofbeldi eigi sér stað bæði í heimahjúkrun og á dvalarheimilum, en mál séu oft afgreidd á þann hátt að lítið sé gert úr alvarleika málanna og þau afgreidd án þess að réttarkerfið komi að þeim.
Þetta ýtir undir þá tilgátu að fjöldi kynferðisbrota sé því mun hærri en opinberar tölur gefa í skyn.
Umdeildar fullyrðingar um bakgrunn gerenda
Í greininni er einnig haldið fram að í málum þar sem dómur hefur fallið sé hlutfall gerenda af erlendum uppruna óeðlilega hátt.
Höfundur segir yfirvöld hafa verið treg til að ræða það opinberlega, þrátt fyrir að um sé að ræða staðfest, opinber gögn.
Hún telur að ótti við að vera sökuð um fordóma hafi orðið til þess að yfirvöld hunsi hættumerki, með þeim afleiðingum að varnarlausar konur séu settar í hættu.
Krafist tafarlausra aðgerða á landsvísu
Greininni lýkur með ákalli eftir tafarlausum aðgerðum.
Þar á meðal eru tillögur um að sett verði saman neyðarnefnd til að taka á málinu, skyldu til að tilkynna öll slík mál til lögreglu, reglubundnar bakgrunnsskoðanir á starfsfólki, skýr lagaskilyrði um tungumála- og hæfniskröfur og aukna ábyrgð ríkisins á eftirliti með sveitarfélögum.
Að mati höfundar jafngildi áframhaldandi aðgerðaleysi meðvirkni.
Á meðan kerfið verndi sjálft sig séu það aldraðar konur sem gjaldi fyrir seinaganginn.