Dagana rétt áður en loftárásir Bandaríkjanna og Ísraels á Íran hófust 28. febrúar fóru fjölmargar herflugvélar um Ísland og í gegnum Keflavíkurflugvöll, meðal annars vélar frá bandaríska flughernum, vélategundir sem notaðar eru í sérverkefnum og af sérsveitum bandaríska hersins, auk véla á vegum bandaríska Heimavarnarráðuneytisins.
Sumar þeirra sáust skýrt lenda í Keflavík og taka aftur á loft. Aðrar fóru frá Íslandi og birtust síðan með falinn áfangastað eða hurfu einfaldlega úr almennum flugrakningarkerfum á borð við FlightRadar24.
Gögn sem Nútíminn hefur farið yfir sýna þannig þétta og fjölbreytta herflugumferð um Ísland á sama tíma og átökin í Miðausturlöndum voru að magnast. Þau sýna ekki með fullri vissu að hvert einstakt flug tengist árásunum á Íran, en þau draga upp mynd af Keflavík sem millistöð í herflugumferð milli Norður-Ameríku og Evrópu á þessum viðkvæma tíma.
Keflavík birtist aftur og aftur í gögnunum
Þegar fluggögnin eru lögð saman kemur eitt mynstur skýrt í ljós. Keflavík birtist aftur og aftur sem viðkomustaður, millilending eða brottfararstaður í herflugi sem tengir Norður-Ameríku og Evrópu.
Í sumum tilvikum fljúga vélarnar beint frá Bandaríkjunum eða Kanada til Keflavíkur og halda síðan áfram til Bretlands eða meginlands Evrópu. Í öðrum tilvikum koma þær frá Evrópu til Íslands og halda síðan vestur um haf. Það eitt er ekki nýtt. Nýtt er hins vegar hversu margar ólíkar herflugvélar sjást á svo stuttum tíma og hversu margar þeirra tengjast verkefnum sem eru ekki venjulegt áætlunar- eða flutningaflug.
Sérsveitaflugið kom fyrst
Ein athyglisverðasta vélin í gögnunum er bandarísk MC-130J Commando II, sérsveitaflugvél á vegum flughersins. Hún kom 24. febrúar frá Columbus í Ohio til Keflavíkur og hélt síðan áfram sama kvöld til RAF Mildenhall í Bretlandi.
Þetta er ekki hefðbundin flutningavél. MC-130J er notuð í sérverkefnum, flutningi sérsveita, eldsneytisgjöf fyrir þyrlur og verkefnum þar sem sveigjanleiki og lágmarks sýnileiki skipta máli. Það eitt að slík vél fari í gegnum Keflavík er athyglisvert. Það er enn athyglisverðara að það gerist nokkrum dögum áður en árásirnar á Íran hefjast.
Á svipuðum tíma sjást einnig ítölsk, sænsk og önnur NATO-tengd herflug tengjast Íslandi. Myndin sem dregst upp er því ekki af einni stakri ferð heldur af umferð sem var þegar farin að þéttast áður en átökin hófust.
Lentu í Keflavík og hurfu síðan af ratsjám
Bandarísk C-146A Wolfhound-vél lenti í Keflavík 28. febrúar eftir flug frá St. John’s í Kanada. Eftir það byrjar mynstrið að verða áhugaverðara. Vélin fer í loftið frá Keflavík 1. mars, 4. mars og aftur 5. mars. Í sumum þessara ferða sést brottförin skýrt, en áfangastaðurinn birtist ekki.
Þetta er nákvæmlega sú tegund flugs sem vekur athygli hjá þeim sem rýna í herflug með opnum gögnum. Vélin sést koma inn. Hún sést fara út. En hvert hún fer kemur ekki fram í almennum flugrakningarkerfum á borð við FlightRadar24.
C-146A Wolfhound er heldur ekki venjuleg fraktvél. Hún er notuð í sérverkefnum og flutningi smærri hópa í verkefnum þar sem ekki er alltaf æskilegt að allur ferillinn liggi opinn fyrir í opinberum gögnum.
Herforingjaflug, tengiflug og sérverkefni á sömu leið
Önnur vél sem vekur athygli er UC-35A Citation Encore á vegum bandaríska landhersins. Hún fór frá Goose Bay í Kanada til Keflavíkur 28. febrúar og síðan áfram til Wiesbaden í Þýskalandi 3. mars.
Bandarísk C-12 Huron-vél fór líka leiðina frá Norður-Afríku um Shannon og Reykjavík áður en hún hélt áfram til Grænlands, Kanada og Bandaríkjanna. Þar er ekki um að ræða túristaflug eða hefðbundna farþegaflutninga heldur herleið yfir Atlantshafið með Íslandi sem millistöð.
Þetta eru ekki bara flutningavélar
Af þeim vélategundum sem sjást í gögnunum eru sumar þess eðlis að erfitt er að líta á þær sem venjulega flutningsumferð. P-8 Poseidon-vélar eru eftirlits- og kafbátaleitarvélar. MC-130J og C-146A tengjast sérverkefnum og sérsveitaflugi. HC-130J er sérhæfð í bardagabjörgun og stuðningi.
Þess vegna skiptir líka máli hvaða tegundir birtast í gögnunum, ekki bara hversu margar vélar sjást. Þegar sama tímabilið inniheldur flutningavélar, njósnavélar, sérsveitaflugvélar og björgunarvélar er ekki lengur um að ræða eina tegund hernaðarumferðar heldur heila keðju mismunandi hlutverka.
Síðasta herflugið sem sést í gögnunum lenti í Keflavík í gærkvöldi
Á meðan þessi grein var í vinnslu bætti enn ein bandarísk herflugvél við myndina. Samkvæmt fluggögnum er síðasta herflugið sem sést í gagnasafninu bandarísk flotavél með kallmerkið CNV3136 sem lenti í Keflavík 7. mars klukkan 19:39 eftir flug frá St. John’s í Kanada.
Það sem gerir þetta sérstaklega athyglisvert er að samkvæmt fluggögnum sem náðu fram til klukkan 01:30 í nótt sást engin brottför frá Keflavík eftir lendinguna. Á þeim grundvelli virðist vélin enn hafa verið á Keflavíkurflugvelli þegar síðast var hægt að staðfesta stöðu hennar í gögnunum.
Hlutverk Íslands í stríðinu
Stóra spurningin er því ekki lengur aðeins hvað þessar vélar voru að gera heldur hvaða hlutverki Ísland gegnir á meðan stríðið er að hefjast og stigmagnast.
Gögnin sem liggja fyrir benda til þess að Keflavík hafi verið millistöð í herflugumferð milli Norður-Ameríku og Evrópu á sama tíma og átökin í Miðausturlöndum hófust.
Þegar vélar sem almennt eru notaðar í sérverkefnum og viðkvæmum hernaðarverkefnum lenda í Keflavík, fara svo aftur í loftið og hverfa úr almennum flugrakningarkerfum á borð við FlightRadar24, verður ekki lengur hjá því komist að spyrja hvaða hlutverki Ísland gegnir í stríði Bandaríkjanna og Ísraels við Íran, hvað íslensk yfirvöld vita um þessa umferð og hver heimilar slíkt flug um íslenska lofthelgi – eða hvort bandaríski herinn þurfi slíka heimild yfirhöfuð.