Í nýjum þætti hlaðvarpsins Spjallið með Frosta Logasyni ræddi Jóhanna Jakobsdóttir, skjalaþýðandi og grúskari, um stöðu kvenna í nútíma réttindabaráttu og áhrif woke hugmyndafræðinnar á tjáningarfrelsið.
Þátturinn ber titilinn „Vont að geta ekki varið réttindi kvenna“ og þar lýsir Jóhanna meðal annars reynslu sinni af því þegar hún skrifaði pistil um þá þróun að transfólk fengi að keppa í kvennaíþróttum og talar hún um þau hörðu viðbrögð sem sá pistill fékk.
Færslan sem kveikti óvænt viðbrögð
Jóhanna segir að tilefnið hafi verið færsla sem hún skrifaði fyrir tæpu ári um eldfimt mál sem kom upp í hnefaleikakeppni kvenna á Ólympíuleikunum þar sem einstaklingur með DSD greiningu keppti í kvennaflokki.
Hún taldi sig hafa tjáð sig bæði varlega og með umhyggju um nauðsyn þess að skoða möuleikann á að taka upp kynjaprófun eða jafnvel stofna þriðja flokk í íþróttakeppnum, þar sem aðstæður væru ólíkar hefðbundnum kynjaskiptingum.
„Fólk er ekki að kynna sér málin, það er bara að stimpla. Það er hætt að lesa, hætt að hlusta. Það er hætt að setja sig í spor annarra.“
„Ég vandaði mig rosalega,“ sagði hún. En segir færsluna hafa mætt hörðum viðbrögðum og leitt til þess að hún var stimpluð transfóbísk.
„Ég fór eiginlega í nánast taugaáfall eftir þetta,“ viðurkenndi hún. „Ef það er ekki hægt að ræða réttindi kvenna í íþróttum án þess að lenda í svona árásum, hvað þá? Þá áttaði ég mig á því að sumir virðast vilja setja réttindi transfólks ofar réttindum kvenna og það finnst mér mjög skakkt.“
Stimplun sem kúgandi form í umræðu
Jóhanna gagnrýnir einnig þá þróun að fólk sé sett í hólf og stimplað fyrir að hafa skoðanir sem séu ekki öllum að skapi.
Hún lýsir þessu sem „ákveðnu formi skoðunarkúgunnar“ sem kæfi umræðuna.
„Mér finnst þetta svo mikil mannfyrirlitning, að fólk megi ekki hafa fleiri en eina skoðun í einu,“ sagði Jóhanna. „Þetta er eins og að vera áskrifandi að einhverju sjónvarpsstöðvarpakkatilboði, annað hvort kaupirðu allar skoðanir frá einum flokk eða þú ert útskúfaður.“
Um J.K. Rowling og samfélagslega útskúfun
Þau Frosti ræða einnig dæmið um J.K. Rowling, höfund Harry Potter bókanna, sem hefur þurft að þola mikla gagnrýni fyrir skoðanir sínar á kynjapólitík.
Jóhanna, sem lýsir sér sem miklum aðdáanda rithöfundarins, segir sig hafa farið yfir allt sem Rowling hefur skrifað og ekki fundið neitt sem réttlætti slaufunarherferðina sem hún hafði orðið fyrir.
„Fólk er ekki að kynna sér málin, það er bara að stimpla. Það er hætt að lesa, hætt að hlusta. Það er hætt að setja sig í spor annarra.“
Persónuleg áhrif
Áfallið sem fylgdi stimpluninni hafði mikil áhrif á Jóhönnu.
Hún lýsir því hvernig hún fór að efast um sjálfa sig og upplifði mikla óvissu og kvíða um hvernig fólk sæi hana eftir þetta.
„Þetta er ekki góð fyrirmynd fyrir börnin okkar. Bara alls ekki.“
„Ég var farin að hugsa: „Hvað heldur fólk um mig núna?’ Og það tók mjög á mig. Ég er kannski þráhyggjupési með sumt, en mér fannst þetta erfitt.“
Um pólitíska umræðu
Jóhanna kallar eftir opnari umræðu þar sem fólk megi vera sammála ólíkum sjónarmiðum án þess að vera sett í einhvern pólitískan kassa.
Hún segir að hún eigi að geta verið sammála Sigríði Andersen í einu máli og Gunnari Smára í öðru og að það eigi að vera eðlilegt.
„Það þýðir ekki að ég sé Trumpisti þó ég sé sammála einhverju sem hann segir um íþróttir. Fólk er ekki bara þetta eða hitt, við erum flóknari en það.“
Samfélagsleg áhrif og skilaboð til framtíðarinnar
Jóhanna segir þessa þróun hafa slæm áhrif á samfélagið, ekki síst á ungt fólk sem horfir til þeirra sem eldri eru sem fyrirmyndir í umræðu.
Hún telur það hættulegt að fólk óttist að tjá sig og að engin skil séu lengur á milli umræðu og yfirgangs.
„Þetta er ekki góð fyrirmynd fyrir börnin okkar. Bara alls ekki.“
Hægt er að sjá brot úr viðtalinu hér fyrir neðan en ef þú vilt sjá allan þáttinn geturðu tryggt þér áskrift að Brotkast.is hérna.