Árni Stefán Árnason, lögfræðingur sem hefur látið mikið að sér kveða í dýraverndarmálum, segist hafa verið handtekinn þriðjudaginn 8. september vegna gruns um aðild að innbrotum í svínabú, kalkúnabú og minkabú.
Árni greinir frá þessu í skriflegu samtali við Nútímann. Að hans sögn mættu rannsóknarlögreglumaður og tveir lögreglumenn á heimili hans með dómsúrskurð um húsleit. Sími hans og fartölva voru tekin, bifreið hans rannsökuð og hann fluttur í fangaklefa.
Árni hafnar alfarið aðild að innbrotunum. Hann telur að aðgerðir lögreglu hafi í raun að hluta beinst að dýrahaldi hans og tengst langvarandi og harðri gagnrýni hans á Matvælastofnun, MAST.
Nútíminn sendi bæði lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu og MAST ítarlegar fyrirspurnir vegna frásagnar Árna.
Lögreglan kveðst ekki tjá sig um mál sem eru á rannsóknarstigi. MAST tjáir sig sömuleiðis ekki um einstök mál eða mögulegar rannsóknaraðgerðir annarra stjórnvalda. Hvorugur aðilinn hefur því staðfest eða leiðrétt einstök atriði í frásögn Árna.
„Ég hef ekkert að fela“
Hvernig hófst málið?
„Það var bankað upp á hjá mér um hádegisbil síðastliðinn þriðjudag. Þar voru rannsóknarlögreglumaður og tveir lögreglumenn. Mér var tjáð að þau hefðu undir höndum úrskurð héraðsdómara um húsleit vegna gruns um aðild mína að innbrotum í svínabú, kalkúnabú og minkabú.“
Árni segist strax hafa afhent lögreglu síma sinn og fartölvu.
„Ég sagði þeim að gera svo vel, enda hefði ég ekkert að fela. Síðan var bifreið mín rannsökuð og ég fluttur á brott.“
Hann segist hafa sýnt fulla samvinnu og hlýtt öllum fyrirmælum lögreglu meðan á aðgerðunum stóð.
„Ég sýndi borgaralega hlýðni allan tímann. Eftir á finnst mér hins vegar að ég hafi látið gabba mig illa.“
Segist hafa fengið blóðþrýsting upp á 220
Hvað tók við eftir að þú varst handtekinn?
„Mér var komið fyrir í fangaklefa, klæddum undirfötunum einum. Ég fór mjög fljótt í gríðarlega geðshræringu og varð hreinlega hræddur. Það er svakalega óþægilegt að sitja í slíkum klefa vegna saka sem maður telur sig ekki eiga neina aðild að.“
Árni segir líkamlegt ástand sitt hafa versnað hratt og að hann hafi fundið fyrir verkjum fyrir brjósti og þyngslum við öndun. Hann hafi því krafist læknisaðstoðar.
„Um klukkustund síðar komu sjúkraflutningamenn og mældu lífsmörkin. Efri mörk blóðþrýstingsins voru komin í 220 og þau neðri í 130.“
Að sögn Árna var hann færður til yfirheyrslu um fjórum klukkustundum eftir að honum var komið fyrir í klefanum.
Lögreglan var spurð hvort hún gæti staðfest þessa frásögn og hvort viðeigandi verklagi hefði verið fylgt. Hún svaraði ekki einstökum spurningum en vísaði til þess að málið væri á rannsóknarstigi.
Segist ekki hafa verið spurður beint um innbrotin
Hvað vildi lögreglan vita í yfirheyrslunni?
„Það vakti athygli mína að ég var aldrei spurður beint hvort ég hefði komið að þessum innbrotum. Spurningarnar snerust frekar um viðhorf mín til þeirra.“
Árni hefur áður tjáð sig opinberlega um innbrotin og sagst hafa skilning á borgaralegri óhlýðni vegna aðbúnaðar dýra. Hann segir það hins vegar ekki þýða að hann hafi tekið þátt í eða skipulagt refsiverða háttsemi.
„Ég hef skrifað á samfélagsmiðlum að ég skilji að fólki gremjist það sem það telur vera dýraníð með leyfi stjórnvalda. Ég sagði lögreglu jafnframt að ég teldi líklegt að þaulvanir einstaklingar hefðu staðið að innbrotunum og að þau hefðu verið vandlega skipulögð.“
Árni segir lögreglu einnig hafa spurt sig um gagnrýni hans á MAST og fyrri deilur hans við stofnunina.
„Spurt var hvers vegna ég hefði boðað til fundar síðastliðið vor fyrir dýraeigendur sem höfðu verið vörslusviptir dýrum. Einnig var spurt hvort ég hefði boðið fé fyrir að fá hundinn Hunter afhentan, en hann var tekinn af mér af MAST 10. apríl. Flestar spurningarnar snerust um viðbrögð mín við því þegar MAST svipti mig vörslu allra dýra minna 28. apríl.“
Árni telur efni og orðalag spurninganna hafa borið þess merki að fyrri ágreiningur hans við MAST hefði ratað inn í rannsókn lögreglu. Það er þó ályktun hans og hefur ekki verið staðfest af lögreglu eða MAST.
„Að hverju var verið að leita?“
Árni segir húsleitina hafa náð inn í herbergi þar sem hann heldur dúfur og að athugasemdir hafi verið gerðar við dýrahald hans. Það veki að hans mati spurningar um raunverulegt markmið leitarinnar.
„Að hverju var lögreglan að leita inni í dúfnaherbergi? Þar var kvartað yfir að það vantaði vatn hjá dúfum. Einnig var fundið að tveimur óhreinum fiskabúrum sem engir fiskar voru í og einum dauðum fiski.“
Hann segir að að minnsta kosti fjögur önnur fiskabúr með lifandi fiskum hafi verið í góðu ástandi en því hafi minni gaumur verið gefinn.
„Það voru að minnsta kosti fjögur búr full af fiskum sem voru í toppstandi. Mér fannst verið að leita að einhverju til að finna að hjá mér en ekki að gögnum sem tengdust meintum innbrotum.“
Árni telur að starfsmenn MAST hafi tekið þátt í aðgerðunum eða að lögregla hafi unnið eftir upplýsingum og áherslum frá stofnuninni.
„Ég tel að MAST hafi misnotað aðstöðu sína í samstarfi við lögreglu. Leit lögreglu virtist ekki snúast um neitt sem tengdist innbrotunum heldur um að finna eitthvað að dýrahaldi mínu eftir linnulausa gagnrýni mína á stofnunina.“
Nútíminn spurði MAST sérstaklega hvort starfsmenn stofnunarinnar hefðu tekið þátt í undirbúningi eða framkvæmd húsleitarinnar, farið inn á heimili Árna eða óskað eftir því að dýrahald hans yrði skoðað. Stofnunin svaraði þeim spurningum ekki efnislega.
Telur brotið gegn friðhelgi heimilisins
Árni telur að með aðgerðunum hafi verið brotið gegn friðhelgi heimilis hans. Hann segir leitina hafa farið út fyrir það sem hann telji eðlilegt við rannsókn á mögulegri aðild að innbrotum í dýrabú.
„Kjarni málsins er einnig gróft brot á friðhelgi heimilisins. Ég tel að MAST hafi farið inn á heimili mitt í þeim tilgangi að ná sér niður á mér og leita að einhverju sem hægt væri að nota gegn mér.“
MAST hefur ekki staðfest að starfsmenn stofnunarinnar hafi farið inn á heimili Árna.
Köttur fjarlægður af heimilinu
Árni segir að köttur hafi jafnframt verið tekinn af heimili hans við aðgerðirnar. Að hans sögn amaði ekkert að kettinum en vísað hafi verið til þess að ástand hans væri slæmt.
Hann hefur afhent Nútímanum ljósmynd af kettinum sem hann segir hafa verið tekna fáeinum dögum áður en dýrið var fjarlægt. Ekki liggur fyrir sjálfstætt mat dýralæknis á heilsufari kattarins.
Árni telur töku kattarins benda til þess að MAST hafi komið að aðgerðunum.
Nútíminn spurði MAST hvort stofnunin hefði komið að ákvörðuninni um að fjarlægja köttinn, á hvaða lagaheimild sú ákvörðun hefði byggst og hvort fyrir hefði legið faglegt mat á ástandi dýrsins. Stofnunin tjáði sig ekki um þau atriði.
Annar maður sagður hafa verið handtekinn
Árni segir að skjólstæðingur hans, Þorgils H. Björgvinsson, hafi einnig verið handtekinn sama dag vegna gruns um tengsl við málið.
Árni hafði áður aðstoðað Þorgils vegna ákvörðunar MAST um að svipta hann vörslu tveggja hunda í október 2025.
„Ég hafði samband við Þorgils eftir að mér var sleppt vegna þess að ég vildi fá að sjá úrskurð í máli hans og benda honum á mögulegar leiðir til að endurheimta hund. Þá kom í ljós að hann hafði líka verið handtekinn og látinn sitja í fangaklefa.“
Samkvæmt frásögn Árna var Þorgils spurður hvort þeir tveir hefðu lagt á ráðin um innbrotin.
„Það er algjörlega fjarstæðukennt. Þorgils er með fjarvistarsönnun í að minnsta kosti einu málanna og ég er einnig með fjarvistarsönnun vegna innbrotsins í minkabúið.“
Lögreglan hefur ekki staðfest handtöku Þorgils eða greint frá réttarstöðu hans.
Dregur lögmæti húsleitarinnar í efa
Árni segist eftir yfirheyrsluna hafa krafist þess að fá að sjá úrskurðinn sem lá til grundvallar húsleitinni. Honum hafi verið sýndur úrskurðurinn á tölvuskjá og þar hafi komið fram að Helgi Sigurðsson, dómari við Héraðsdóm Reykjavíkur, hefði kveðið hann upp.
Árni telur að Héraðsdómur Reykjaness hafi átt að fjalla um kröfuna vegna varnarþings hans og dregur því lögmæti úrskurðarins og aðgerðanna í efa.
„Ég tel að lögreglan hafi verið með ógildan dómsúrskurð. Eftir skýrslutökuna krafðist ég þess að fá að sjá úrskurðinn og er nú að undirbúa kæru vegna aðkomu lögreglunnar að málinu.“
Ekki liggur fyrir afstaða lögreglu eða dómstólanna til þessarar lögfræðilegu túlkunar Árna.
Telur reynt að þagga niður í sér
Hvers vegna telur þú að handtakan tengist gagnrýni þinni á MAST?
„Ég hef lengi gagnrýnt lögreglu og framkvæmdarvaldið fyrir meðferð dýraverndarmála. Ég hef meðal annars bent á niðurstöður skýrslu Ríkisendurskoðunar þar sem fram kom mjög lítið traust til MAST.“
Árni telur að tilefni húsleitarinnar hafi ekki eingöngu verið að rannsaka mögulega aðild hans að innbrotunum.
„Þegar ég skoða spurningarnar sem voru lagðar fyrir mig, leitina í dúfnaherberginu, athugasemdirnar við fiskabúrin og töku kattarins tel ég að þarna hafi einnig verið verið að rannsaka dýrahald mitt og gagnrýni mína á MAST.“
Hann gagnrýnir sérstaklega yfirdýralækni og lögfræðing á sviði dýravelferðar hjá MAST og telur þau hafa beitt sér gegn einstaklingum sem gagnrýnt hafa stofnunina. Um alvarlegar ásakanir Árna er að ræða sem MAST hefur ekki svarað efnislega.
Hvað hyggstu gera næst?
„Ég ætla með þetta lengra og mun leggja fram kærur vegna þess sem ég tel ólögmætar aðgerðir, rangar sakargiftir, brot gegn friðhelgi heimilisins og töku dýrsins af heimili mínu. Mér er mjög brugðið vegna málsins og ég óttast þá þróun sem ég tel mig sjá innan framkvæmdarvaldsins.“
Árni hefur áður skrifað kæru fyrir Huldu R. Gestsdóttur vegna vörslusviptingar hunds hennar. Sú kæra beinist meðal annars að embættismönnum MAST og aðkomu lögreglu. Kæran hefur verið lögð fram en felur ekki í sér niðurstöðu um að lögbrot hafi verið framin.
Lögregla tjáir sig ekki um rannsóknina
Nútíminn sendi lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu fimm spurningar vegna frásagnar Árna. Meðal annars var óskað staðfestingar á handtökunni, upplýsingum um réttarstöðu hans, mögulegri aðkomu MAST, töku kattarins og meðferð Árna í fangaklefanum.
Hjördís Sigurbjartsdóttir aðstoðaryfirlögregluþjónn svaraði fyrir hönd lögreglunnar:
„Við tjáum okkur ekki um mál sem eru á rannsóknarstigi hjá okkur.“
Lögreglan hefur því hvorki staðfest né leiðrétt einstök atriði í frásögn Árna. Svarið staðfestir þó að mál tengt fyrirspurn Nútímans sé á rannsóknarstigi hjá lögreglu.
MAST svarar ekki einstökum spurningum
Nútíminn sendi MAST einnig fimm spurningar. Þar var meðal annars spurt hvort stofnunin hefði komið að undirbúningi eða framkvæmd húsleitarinnar, hvort starfsmenn hennar hefðu farið inn á heimili Árna, hver hefði skoðað dýrahald hans og á hvaða grundvelli kötturinn hefði verið fjarlægður.
Viktor Stefán Pálsson, sviðsstjóri stjórnsýslusviðs MAST, svaraði:
„Matvælastofnun tjáir sig ekki um einstök mál eða mögulegar rannsóknaraðgerðir annarra stjórnvalda. Stofnunin getur hins vegar upplýst almennt um hlutverk sitt samkvæmt lögum nr. 55/2013 um velferð dýra. Matvælastofnun fer með opinbert eftirlit með velferð dýra og ber að bregðast við þegar upplýsingar berast um aðbúnað eða meðferð dýra sem kann að fara í bága við lög. Stofnunin tekur ákvarðanir á grundvelli laga, fyrirliggjandi upplýsinga og faglegs mats í hverju máli.“
MAST tók því ekki beina afstöðu til fullyrðinga Árna um aðkomu stofnunarinnar að húsleitinni, skoðun dýrahaldsins eða töku kattarins.