Þórður Magnússon bendir á í færslu á samfélagsmiðlum að víða hér á landi hafi fyrirtæki og aðrir einkaaðilar tekið upp þá háttsemi að leggja svokallaðar sektir á fólk, þrátt fyrir að slíkt sé að hans mati greinilega óheimilt samkvæmt íslenskum lögum.
Hann segir Áramótaskaupið hafa varpað ljósi á þessa þróun og telur tilefni til að taka málið sérstaklega til umfjöllunar.
Aðeins ríkið hefur sektarheimildir
Í færslunni leggur Þórður áherslu á að aðeins íslenska ríkið hafi almenna heimild til að leggja á sektir.
Slíkar heimildir geti ríkið framselt með sérstökum lögum, en þá eingöngu til ríkisfyrirtækja eða sveitarfélaga.
Samkvæmt Þórði eru það meðal annars ríkisstofnanir og eftirlitsaðilar sem geta lagt á sektir eða stjórnvaldssektir, svo sem skattayfirvöld, fjármálaeftirlit, samgöngu- og umhverfisyfirvöld, auk lögreglustjóra í tilteknum málaflokkum.
Einnig geti sérstakir eftirlitsaðilar samkvæmt sérlögum haft slíkar heimildir.
Fyrirtæki geta ekki beitt stjórnvaldssektum
Þórður undirstrikar að „almennir aðilar,“ svo sem einkarekin fyrirtæki eða félög, hafi enga heimild til að leggja á sektir.
Þau geti hins vegar leitað réttar síns fyrir dómstólum og krafist skaðabóta í einkamáli, ef þau telja sig hafa orðið fyrir tjóni.
Samkvæmt honum er þetta skýrt:
- Einstaklingar hafa enga sektarheimild.
- Venjuleg fyrirtæki og félög hafa enga sektarheimild.
- Aðeins opinber stjórnvöld og eftirlitsstofnanir geta lagt á sektir, og þá samkvæmt sérlögum.
Dráttarvextir ekki það sama og sektir
Í færslunni er einnig fjallað um dráttarvexti og bent á að þeir séu allt annars eðlis en sektir.
Þórður vísar til ákvæða vaxtalaga og segir að dráttarvexti megi aðeins leggja á löglega stofnaða skuld, og þá ekki fyrr en mánuði eftir að skuldari hefur sannanlega verið krafinn um greiðslu, nema annað sé sérstaklega ákveðið í lögum eða dómsmáli.
Að hans mati sé lykilatriði að útskýra muninn á þessu tvennu þar sem margir rugli saman dráttarvöxtum og sektum, en hið síðarnefnda sé ekki heimilt nema hjá stjórnvöldum með skýra lagaheimild.
Hefur neitað að greiða „sektir“
Þórður segist sjálfur hafa fengið slíkar sektir frá einkaaðilum. Hann hafi í hvert sinn neitað að greiða og sent staðlað svar þar sem hann hafni kröfunni sem ólögmætri og lýsi sig reiðubúinn til að verja sig fyrir dómi, ef til þess komi.
Að hans sögn hafi þetta hingað til alltaf leitt til þess að málin hafi verið felld niður.
Hann segir það raunar„synd, þar sem hann hefði haft áhuga á að fá skýra niðurstöðu dómstóla um málið.
„Lögin eru skýr,“ segir Þórður að lokum og telur mikilvægt að almenningur láti ekki af hendi greiðslur sem ekki eigi sér stoð í lögum.
Hann gefur fólki leyfi til þess að afrita svar sitt til að senda fyrirtækjum ef þau skyldu reyna að sekta ólöglega.