Nefnd öldungadeildar Bandaríkjaþings samþykkti í dag ályktun um að Anthony Fauci, fyrrverandi sóttvarnasérfræðingur Bandaríkjastjórnar, hefði sýnt þinginu vanvirðingu (contempt of congress) með því að neita að svara spurningum um viðbrögð stjórnvalda við kórónuveirufaraldrinum.
Contempt of Congress merkir að þingið telur einstakling hafa óhlýðnast lögmætum fyrirmælum þess eða hindrað rannsókn, til dæmis með því að mæta ekki, afhenda ekki gögn eða neita að svara spurningum.
Atkvæðagreiðslan fór fram í öryggis- og stjórnsýslunefnd öldungadeildarinnar. Ályktunin var samþykkt með átta atkvæðum gegn sjö og féllu atkvæði eftir flokkslínum. Repúblikanar greiddu henni atkvæði en demókratar voru á móti.
Fauci hefur ekki enn verið dæmdur fyrir refsiverðan verknað. Nefndin vill hins vegar að málinu verði vísað til saksóknara í Washington, sem myndi ákveða hvort tilefni sé til ákæru.
Neitaði að svara meira en hundrað sinnum
Fauci kom fyrir nefndina 29. júlí samkvæmt stefnu. Þar var hann meðal annars spurður um uppruna kórónuveirunnar, rannsóknir á hættulegum veirum og störf sín hjá alríkisstjórninni.
Hann neitaði að svara meira en hundrað spurningum og vísaði til fimmta viðauka stjórnarskrár Bandaríkjanna, sem ver einstaklinga gegn því að þurfa að bera vitni gegn sjálfum sér.
Rand Paul, formaður nefndarinnar og þingmaður Repúblikanaflokksins, úrskurðaði við yfirheyrsluna að Fauci gæti ekki beitt ákvæðinu með þessum hætti. Paul sagði Fauci hafa fengið náðun vegna mögulegra alríkisbrota tengdum störfum sínum og ætti því ekki á hættu að varpa sök á sjálfan sig um þau mál.
Joe Biden, þáverandi forseti Bandaríkjanna, náðaði Fauci í janúar 2025 vegna mögulegra alríkisbrota sem tengdust störfum hans á árunum 2014 til 2025. Í bandarískum lögum getur aðili sem hefur verið náðaður ekki beitt fimmta ákvæðinu á venjulegan hátt þar sem ekki er hægt að sækja hann til saka fyrir þau brot.
Náðunin nær hins vegar ekki til háttsemi eftir þann tíma.
Paul taldi Fauci einnig hafa afsalað sér hluta verndarinnar með því að flytja ítarlega inngangsræðu áður en hann neitaði að svara spurningum.
„Ég skipaði honum að svara og varaði hann við vanvirðingu, en hann neitaði samt. Það er vísvitandi hindrun á rannsókn þingsins,“ sagði Paul áður en atkvæðagreiðslan fór fram.
Náðunin nær ekki til nýrra atvika
Deilan snýst því meðal annars um hvort Fauci hafi enn getað átt á hættu að verða sóttur til saka vegna svara sem hann gæfi nú, til dæmis fyrir að ljúga frammi fyrir þingnefnd.
Fauci sagði við yfirheyrsluna að Paul hefði kallað hann fyrir til að reyna að fá fram ummæli sem hægt væri að nota til að sækja hann til saka. Hann sakaði Paul um þráhyggju gagnvart sér.
David Schertler, lögmaður Fauci, sagði atkvæðagreiðsluna gróft pólitískt útspil sem ætlað væri að refsa Fauci fyrir að nýta stjórnarskrárvarinn rétt sinn. Hann sagði Fauci ekki hafa framið neitt afbrot og hvatti öldungadeildina til að hafna ályktuninni.
Fengu afrit af síma Fauci
Skömmu fyrir atkvæðagreiðsluna fékk rannsóknarnefnd öldungadeildarinnar afrit af gögnum úr iPhone síma sem Fauci notaði meðan hann stýrði Ofnæmis- og smitsjúkdómastofnun Bandaríkjanna.
Bandaríska heilbrigðisráðuneytið afhenti gögnin. Þingmenn vonast til að þau varpi ljósi á samskipti og ákvarðanatöku heilbrigðisyfirvalda meðan á faraldrinum stóð.
Yfirleitt þarf öll öldungadeildin að samþykkja slíka tilvísun áður en hún fer til dómsmálaráðuneytisins. Paul hefur þó gefið til kynna að hann hyggist reyna að senda málið beint til saksóknara.