Hæstiréttur Íslands hefur ákveðið að taka fyrir mál Vélfags ehf. gegn íslenska ríkinu, samkvæmt frétt RÚV í kvöld. Málið varðar lögmæti frystingar bankareikninga Vélfags og meðferð stjórnvalda á þvingunaraðgerðum í tengslum við fyrirtækið.
Vélfag byggir umsókn sína á því að niðurstaða í málinu hafi mikið fordæmisgildi og almenna þýðingu fyrir beitingu réttarreglna. Því var Hæstiréttur sammála.
Ákvörðun Hæstaréttar kemur í kjölfar þess að Héraðsdómur Reykjavíkur dæmdi ríkinu í vil í málinu í nóvember síðastliðnum, niðurstaða sem hafði í för með sér að Vélfag neyddist til að segja upp öllum starfsmönnum sínum.
„Ég hef ekki fundið nein sambærileg dæmi í Evrópu“
Í viðtali við Brotkast í vikunni sagði Sigurður G. Guðjónsson, hæstaréttarlögmaður, að meðferð málsins væri að hans mati fordæmalaus í evrópsku samhengi.
„Ég hef ekki alla vega ekki fundið nein dæmi þess í Evrópu, í dómstólum ríkja Evrópusambandsins, að fjármunir félags sem er ekki í neinum viðskiptum við Rússland séu frystir, félags sem er ekki að gera neina reikninga eða ekki í neinu samningssambandi við Rússland, séu frystir til þess að koma í veg fyrir að þeir endi hjá aðila sem á engan rétt á að fá þá.“
Harðorð gagnrýni á pólitíska nálgun stjórnvalda
Sigurður gagnrýndi jafnframt harðlega pólitíska umgjörð málsins og sagði afleiðingarnar hafa verið alvarlegar fyrir fyrirtækið og starfsfólk þess.
„Þá taldi íslenski utanríkisráðherrann að hann yrði auðvitað að gera eitthvað á Íslandi, þó svo það skipti engu máli að öðru leyti en því að það eyðilagði eitt fyrirtæki á Íslandi og rúmlega þrjátíu manns misstu vinnuna – og þetta er utanríkisráðherra Íslands alveg sama um ef þetta lítur vel út á pappírum út í Brussel.“
Hann sagði jafnframt að stjórnvöld virtust leggja meiri áherslu á ímynd út á við en raunveruleg áhrif aðgerða hér heima.
„Engin samskipti augliti til auglitis – allt gert í tölvupósti“
Sigurður lýsti einnig erfiðleikum í samskiptum við utanríkisráðuneytið í málinu.
„Það er aldrei hægt að ná sambandi augliti til auglitis við starfsmenn utanríkisráðuneytisins. Það verður alltaf að fara í gegnum tölvupósta og það er afskaplega auðvelt að senda tölvupóst og segja: nei, þetta er ekki hægt.“
Hann benti jafnframt á að Vélfag hefði frá upphafi boðið skýrar varnir gegn því að fjármunir rynnu til aðila á þvingunarlista.
„Það hefur alveg legið fyrir frá upphafi að Vélfag bauð það að engir hluthafar í félaginu fengju greitt neitt út úr félaginu á meðan Norebo væri á þvingunarlista Evrópusambandsins.“
„Fyrirtækið er komið í rúst“
Að mati Sigurðar er staðan nú orðin sú að ekki sé raunhæft að endurreisa reksturinn.
„Fyrirtækið er komið í rúst. Því verður ekki bjargað úr því sem komið er. Það er búið að binda endi á alla starfsemi þess.“
Hann segir næstu skref fyrst og fremst snúast um að tryggja hagsmuni starfsmanna og innlendra kröfuhafa.
„Nú þurfa hluthafar bara að koma til leiðar að starfsmenn, íslenskir birgjar og Arion banki fái það greitt sem þeir eiga að fá greitt. Þá stendur bara eftir félag með kennitölu – og hugsanlega skaðabótakröfur á hendur íslenska ríkinu og bönkum, ef svo ber undir.“
Fordæmisgefandi mál
Með því að Hæstiréttur taki málið til meðferðar fær það nýja og víðtækari þýðingu.
Úrlausn málsins mun ekki aðeins varða Vélfag, heldur einnig:
-
beitingu þvingunaraðgerða hér á landi
-
valdheimildir banka gagnvart fyrirtækjum
-
og mörk stjórnsýslulegrar og pólitískrar ábyrgðar ríkisins
Málið gæti þannig orðið fordæmisgefandi fyrir íslenskt viðskiptaumhverfi og samskipti ríkis, fjármálastofnana og atvinnulífs í framtíðinni.