Lögmaðurinn Eva Hauksdóttir fjallar um óljósa stöðu laga um umskurð drengja í nýjum pistli og spyr hvort slíkt sé jafnvel heimilt að framkvæma í heimahúsum.
Hún bendir á að í íslenskum hegningarlögum sé sérstakt bann við kynfæralimlestingum stúlkna, en að ekki sé að finna sambærilegt ákvæði um drengi.
Ákvæði um kynfæralimlestingu kvenna tekið upp árið 2005
Samkvæmt 218. gr. a almennra hegningarlaga varðar allt að 6 ára fangelsi að skaða stúlkubarn eða konu með því að fjarlægja kynfæri hennar, og allt að 16 árum ef afleiðingar eru stórfelldar eða ef beitt er hættulegri aðferð.
Að sögn Evu var tilgangur laganna einkum sá að taka skýra afstöðu gegn hefðum sem tíðkast í sumum ríkjum og gætu borist til Íslands.
Hún bendir þó á að áður en sérstök ákvæði voru sett hafi almenna ákvæðið um líkamsárásir þegar átt við um slíkan verknað og að löggjafinn hafi í raun einungis tekið af allan vafa með sérlögum.
Enginn hafi mælt fyrir um að óþarfa aðgerðir á kynfærum stúlkna yrðu gerðar löglegar.
Óljóst af hverju drengir falla ekki undir lögin
Gagnrýni á lagasetninguna hefur meðal annars snúið að því að aðeins eitt kyn sé tekið sérstaklega fyrir.
Eva bendir á að umskurður drengja sé ekki án áhættu og að ekkert bendi til þess að slíkar aðgerðir séu heilbrigðum börnum til bóta.
Hún segir að með því að setja bann sem taki aðeins til stúlkna hafi Alþingi í reynd opnað fyrir gagnályktun.
Þar sem ekki sé minnst á drengi gæti það verið túlkað þannig að umskurður þeirra sé löglegur, hvort sem rökstuðningurinn sé menningarlegur, trúarlegur eða byggist á geðþótta foreldra.
Frumvarp um bann við umskurði drengja náði ekki fram að ganga
Árið 2018 var lagt fram frumvarp um að banna umskurð drengja nema af læknisfræðilegum ástæðum.
Umsagnir bárust úr ólíkum áttum, þar sem annars vegar var vísað til réttinda barnsins og hins vegar til trúfrelsis og lítillar áhættu aðgerðanna.
Frumvarpið varð ekki að lögum.
Það að Alþigni hafi fjallað um málið en ekki gert það að lögum myndi því styrkja varnir þeirra sem kynnu að verða ákærðir fyrir að umskera dreng.
Eru slíkar aðgerðir gerðar í heimahúsum?
Eva segir að hún hafi ekki orðið vör við fréttir af því að umskurður fari fram í heimahúsum eða samkomuhúsum trúfélaga hér á landi.
Hún nefnir þó umsögn sem barst árið 2018 þar sem faðir lýsti ágreiningi innan heimilis um að umskera son þeirra án læknisfræðilegra ástæðna og í heimahúsi.
Hann hafi komið í veg fyrir aðgerðirnar.
Hún spyr hvort um sé að ræða einstakt tilvik eða hvort slíkt hafi verið kannað af yfirvöldum.
Nútíminn fann slíkt tilfelli sem birtist eftir eina leit á Google en skoðaði ekki hvort fleiri leyndust þar líka.
Algjör óvissa ríkir um lögmæti aðgerða
Eva segir að óljóst sé hvort ríkisvaldið líti á umskurð drengja sem löglega framkvæmd, nema þegar um læknisfræðilegar ástæður er að ræða.
Ekki sé heldur skýrt hverjir megi framkvæma slíkar aðgerðir og við hvaða skilyrði.
Hún bendir á að þetta sé alvarleg staða, þar sem réttur barns til eigin líkama og réttur foreldra til að ráða uppeldi geti rekist á án þess að lögin gefi skýrar leiðbeiningar.
Hvetur Alþingi til að bregðast við á baráttudegi barna
Í tilefni alþjóðlegs mannréttindadags barna hvetur Eva þingmenn til að eyða óvissunni.
Hún segir að ef löggjafinn ætli að leyfa umskurð drengja verði það að liggja skýrt fyrir í lögum.
Einnig verði að kveða á um hverjir megi framkvæma aðgerðina og við hvaða aðstæður.
Að hennar mati sé ekki einu sinni ljóst í dag hvort foreldrum sé heimilt að umskera dreng sinn í heimahúsi, og sé það óviðunandi staða þegar komið er fram á árið 2025.