Jón Steinar Gunnlaugsson, fyrrum hæstaréttarlögmaður, fjallar um meðferð kynferðisbrota í dómskerfinu í nýrri færslu á Facebook.
Þar segir hann málaflokkinn erfiðan og leggur ríka áherslu á að grundvallarreglan um sakleysi þar til sekt sannast verði ávallt virt.
Jón Steinar undirstrikar að kynferðisbrot feli í sér alvarlegt inngrip í líf brotaþola og að enginn vafi leiki á því að slík brot eigi að sæta refsingu.
Samhliða því verði réttarríkið þó að standa vörð um að saklausir séu ekki dæmdir.
„Við viljum frekar taka áhættuna á að sekur maður sleppi en að saklausum sé refsað,“ skrifar hann og bætir við að rangur dómur geti eyðilagt líf manns.
Þung sönnunarbyrði og erfið
Í færslunni bendir Jón Steinar á að sönnunarstaða sé oft sérstaklega flókin í kynferðisbrotamálum.
Ástæðan sé sú að kynmök með samþykki beggja séu eðlilegur hluti mannlífsins, en mál flækist þegar annar aðilinn heldur því fram að um nauðung hafi verið að ræða en hinn neitar.
Hann segir að ef fullnægjandi sönnunargögn liggi fyrir beri að sakfella án efa.
Sé hins vegar staðan sú að „orð standi á móti orði“ og engin haldbær sönnun komi fram, verði að sýkna, jafnvel þótt möguleiki sé á að brot hafi í raun verið framið.
Slíkt sé „útgjöld sem við verðum að greiða“ til að tryggja að saklausir sæti ekki refsingu.
Ekki má slaka á kröfum
Jón Steinar fjallar einnig um stöðu brotaþola og skiljanlega tilfinningalega hagsmuni þeirra af sakfellingu.
Hann segir þó að sú staða geti ekki réttlætt að slakað sé á sönnunarkröfum.
„Stofnanir réttarríkisins geta ekki beitt slíkum viðmiðunum,“ skrifar hann og minnir á að ekki nægi að sanna að mök hafi átt sér stað heldur verði einnig að sanna að sakborningi hafi mátt vera ljóst að hinn aðilinn væri andsnúinn þeim.
Gagnrýnir umræðu um kyn dómara
Í lok færslunnar gagnrýnir Jón Steinar umræðu sem hann segir hafa heyrst um að fjölga þurfi konum í dómarastétt til að fjölga sakfellingum í nauðgunarmálum.
Hann kallar slíkan málflutning undarlegan og segir dómara hafa sömu starfsskyldur óháð kyni.
Hann fullyrðir jafnframt, með vísan til eigin reynslu, að karlkynsdómarar séu ekki síður viljugir en konur til að refsa ofbeldismönnum þegar sekt er sönnuð.
Um leið varar hann við því að ungir menn geti setið saklausir í fangelsi, sem geti „eyðilagt líf manna algerlega að ófyrirsynju“.
Hvað hefur sannast
Að lokum leggur Jón Steinar áherslu á að hlutverk dómara sé ekki að skera úr um hvað hafi gerst í raun og veru, heldur hvað hafi sannast með lögfullri sönnun.
Spurningin sem dómari þurfi að svara sé einfaldlega: „Hvað hefur sannast lögfullri sönnun í málinu sem ég hef fyrir framan mig um sök hins sakaða manns?“