Eva Hauksdóttir, lögmaður, gagnrýnir í nýjum pistli það sem hún kallar kerfislægt kynjamisrétti í íslenska meðlagskerfinu.
Þar beinir hún spjótum sínum að bæði ríkisvaldinu og karlmönnum sjálfum, sem hún segir bugaða af skömm, ótta og „forréttinda-möntrunni“.
Hún sakar samfélagið um að horfa fram hjá kerfislægri mismunun gagnvart feðrum í meðlags- og framfærslukerfinu á sama tíma og „fórnarlambsvæðing kvenna“ sé látin stýra umræðunni.
Hún segir umræðuna um bakslag í jafnréttismálum oft byggja á tilfinningum fremur en staðreyndum og að raunverulegt misrétti hafi fengið litla athygli, sérstaklega þegar kemur að stöðu feðra.
Breytt fjölskyldumynstur en óbreyttar reglur
Eva lýsir því að karlmenn séu niðurlægðir og kúgaðir í nafni hugmyndarinnar um að konur séu alltaf þolendur og karlar gerendur.
Hún telur að þessi mynd gefi sífellt verri mynd af raunveruleikanum og að bæði karlar og konur séu eiginhagsmunaseggir sem nýti kerfið sér í hag. Hún bendir á að fjölskyldumynstur hafi tekið miklum breytingum á síðustu áratugum.
Meðal annars sé jöfn umgengni barna við báða foreldra orðin algeng þegar aðstæður leyfa það.
Samt sem áður, segir hún, hafi reglur um framfærsluskyldu ekki fylgt þessari þróun.
Algengast sé að faðir sem hefur börnin hjá sér aðra hverja viku greiði fullt meðlag til móður, þrátt fyrir að standa sjálfur undir framfærslu þeirra helming mánaðarins.
Hún nefnir sem dæmi að einfalt meðlag sé 48.131 króna á mánuði, sem þýði að faðir sem hefur börnin 15 daga greiði sömu upphæð í meðlag og hann notar sjálfur til framfærslu.
Hún segir þetta þýða að meðlagsgreiðandinn beri í reynd meginhlutann af kostnaðinum, óháð því hvernig umgengni sé háttað.
Barnabætur og önnur réttindi auka misræmið
Auk meðlags eigi aðeins lögheimilisforeldri rétt á barnabótum og mæðra eða feðralaunum, sem hún telur auka ósanngirni í kerfinu.
Eva segir að lög um skipta búsetu hafi átt að skapa svigrúm til að jafna kostnað foreldra en að þau hafi sjaldnast þau áhrif í framkvæmd.
Spyr af hverju feður mótmæli ekki
Í pistlinum lýsir hún spjalli við hóp karla sem hún segir búa við óánægju með kerfið en ekki treysta sér til að mótmæla.
Eva lýsir því að hún hafi rætt við hóp hvítra, ófatlaðra, miðaldra karlmanna sem séu ósáttir en geri ekkert.
Hún segir að þeir óttist að líta út sem ribbaldar ef þeir mótmæli barnsmæðrum sínum eða verði taldir „forréttindakarlar“ ef þeir gagnrýni kerfið opinberlega.
Hún fullyrðir að karlmenn séu orðnir svo hræddir við hugmyndina um eigin forréttindi að þeir þori ekki að lýsa eigin réttindabaráttu.
„Þessir píkubörðu menn eru svo bugaðir […] að þeir kikna í hnjánum við tilhugsunina um að setja fram kröfur,“ skrifar hún.