Í þætti hlaðvarpsins Skiptistöðvarinnar er rætt við þau Hugin Thor Grétarsson og Gyðu Dröfn þar sem þau ræða afleiðingar #MeToo og ‘Ég trúi’ bylgjunnar og sérstaklega það sem þau lýsa sem skipulagðri atlögu gegn tilteknum mönnum innan lokaðra kvennahópa á samfélagsmiðlum.
Í viðtalinu lýsir Gyða Dröfn ítarlega hvernig hún tók sjálf þátt í þessari umræðu, hvernig andrúmsloftið þróaðist og hvers vegna hún telur að farið hafi verið yfir strikið.
Að hennar sögn var í hennar tilfelli um að ræða lokaðan Facebook hóp sem hét ‚Aktivismi gegn nauðgunarmenningu“ en í honum var umræðan leidd áfram meðal annars af aktivistahópnum Öfgum.
Þar hafi verið yfirþyrmandi áhersla á „ég trúi“, þar sem ásakanir voru teknar gildar án sannana.
„Þetta var svo gríðarlega sterkt. Ef þú vogaðir þér að spyrja spurninga eða koma með efasemdir þá varstu bara klipptur út,“ segir Gyða í þættinum.
Múgæsingurinn algjör
Gyða lýsir því að innan hópanna hafi verið hvatt markvisst til að ráðast á tiltekna einstaklinga.
„Það var bókstaflega verið að segja: ‚Hann skrifaði þetta, farið og segið eitthvað við hann‘ og svo komu lækkin, aftur og aftur. Þetta varð kerfisbundið,“ segir hún.
Hún tekur undir þegar þáttastjórnandi spyr hvort um skipulagt einelti hafi verið að ræða og segir að í reynd hafi verið „verið að taka mennina af lífi“.
Að hennar sögn var upplýsingum deilt sem áttu að sýna viðkomandi menn í sem verstu ljósi.
„Það var verið að tala um börnin þeirra, hvaðan móðirin væri, ásakanir um ofbeldi, að menn væru tálmunarfeður. Þetta var allt sett fram til að ýta í ákveðna strengi, svo fólk fyndi til með konunni og börnunum. Þá var maðurinn orðinn algjört ógeð í augum hópsins.“
Engin gagnrýni liðin
Í þættinum kemur skýrt fram að enginn hafi spurt um uppruna eða sannleiksgildi upplýsinganna.
Hún segir ekkert slíkt hafa verið uppi á teningnum og lýsir því hvernig öllu sem birtist í hópunum var tekið sem staðreyndum.
Huginn gagnrýnir hlutverk fjölmiðla og nefnir Ingibjörgu Kjartansdóttur sérstaklega
Huginn Thor segir í viðtalinu að hans mat sé að ákveðnir fjölmiðlamenn hafi ekki aðeins greint frá umræðunni heldur tekið virkan þátt í að búa hana til.
Hann nefnir sérstaklega Ingibjörgu Kjartansdóttur, ritstjóra Heimildarinnar, sem þá hét Stundin, og segir hana hafa verið virka inni í þessum lokuðu hópum.
Samkvæmt Hugin hafi hún þar ítrekað óskað eftir næsta skotmarki umræðunnar.
„Það var beinlínis verið að spyrja: ‘Hvern á ég að taka næst? Hvað á ég að fjalla um næst?’“ segir Huginn.
Hann heldur því fram að þegar fjölmiðlar sæki efni beint inn í lokaða aktivistahópa, án gagnrýni, verði þeir hluti af atlögunni sjálfri.
„Þá eru þeir ekki lengur að fjalla um umræðuna. Þeir eru orðnir þátttakendur í henni,“ segir Huginn.
Að hans mati hafi þetta haft gríðarleg áhrif á umfang málsins, þar sem umræða sem annars hefði haldist innan fámennra hópa færðist yfir í opinbera umræðu með mun meiri afleiðingum fyrir þá einstaklinga sem urðu fyrir ásökunum.
Fámennur hópur, mikil áhrif
Gyða segir að hóparnir hafi í raun verið tiltölulega litlir, jafnvel aðeins nokkrir tugir kvenna. Samt hafi áhrifin orðið gríðarleg.
„Þetta eru kannski fjörutíu konur, en allt í einu lítur út fyrir að allt Ísland sé mætt að kommenta og gera lítið úr einum einstaklingi,“ segir hún.
Hún segir þetta hafa málað mynd af ástandi sem í raun var ekki til staðar og gert þá sem urðu fyrir atlögunni varnarlausa.
Hún bætir við að þetta hafi ekki einungis bitnað á einum manni.
„Það var ekki bara Huginn. Það voru fleiri menn, til dæmis þekktir einstaklingar í menningarlífinu. Umræðan var alltaf sú sama: Þetta getur ekki verið annað en satt.“
Dæmdir án sannana
Gyðu heldur því fram að menn hafi verið dæmdir í augum almennings án þess að nokkuð væri sannað.
„Við viljum sjálf ekki vera dæmd án þess að það sé búið að sanna eitthvað. Samt var það nákvæmlega það sem við gerðum hér,“ segir hún.
Hún viðurkennir að hún hafi sjálf trúað frásögnum án þess að krefjast staðfestingar.
„Ég trúði þessu. Ég var hluti af ‚ég trúi‘ dæminu.“
Persónuleg vanlíðan
Gyða Dröfn fer ítarlega yfir eigin aðstæður á þessum tíma.
Hún var að ganga í gegnum erfiðan skilnað og lýsir því hvernig reiði, þunglyndi og kvíði mótuðu hegðun hennar.
„Ég var svo uppfull af reiði að í stað þess að reyna að taka hlutina með ró, þá fór ég á netið og sagði hluti sem maður á alls ekki að segja,“ segir hún og nefnir dæmi um grófa orðræðu sem meðal annars hvatti menn til sjálfsmorðs.
Hún segir að netið hafi orðið útrás fyrir sársauka sem hún vissi ekki hvernig hún ætti að vinna úr.
„Í staðinn fyrir að leita mér hjálpar fór ég að spúa út neikvæðni. Það kyndir bara undir reiðina.“
Það hafi ekki verið fyrr en síðar, þegar hún fór sjálf í meðferð og upplifði hvernig það væri að verða fyrir ósanngjarnri atlögu, að hún áttaði sig á alvarleikanum.
„Þá hugsaði ég bara: Shit. Það sem ég gerði þessum manni, alveg sama hvort ég hafði bein áhrif eða ekki, það er ógeðslegt.“
Opinber afsökunarbeiðni
Í lok viðtalsins biður Gyða Dröfn Huginn afsökunar á framferði sínu.
„Ég vil bara segja þetta skýrt: Mér þykir þetta innilega leitt. Ég bið þig afsökunar,“ segir hún.
Hægt er að sjá þáttinn í heild sinni hér fyrir neðan og samantekt með orðum Gyðu er svo neðst í fréttinni.