Leiðtogar Skotlands, Wales og Norður-Írlands koma saman í Cardiff á morgun þar sem þeir hyggjast undirrita sameiginlega yfirlýsingu um aukið samstarf þjóðanna og rétt þeirra til að ákveða eigin stjórnskipulega framtíð.
Fundurinn fer fram aðeins sextán dögum eftir að Íslendingar höfnuðu því í þjóðaratkvæðagreiðslu að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu.
Þetta er í fyrsta sinn sem flokkar sem stefna að sjálfstæði eða sameiningu við Írland fara samtímis fyrir ríkisstjórnum allra þriggja þjóðanna utan Englands sem mynda Bretland.
John Swinney, fyrsti ráðherra Skotlands og leiðtogi Skoska þjóðarflokksins, Rhun ap Iorwerth, fyrsti ráðherra Wales og leiðtogi Plaid Cymru, og Michelle O’Neill, fyrsti ráðherra Norður-Írlands úr Sinn Féin, sitja fundinn.
Mary Lou McDonald, leiðtogi Sinn Féin á Írlandi, verður einnig viðstödd.
Vilja rétt til þjóðaratkvæðagreiðslna
The Telegraph greinir frá því að leiðtogarnir muni undirrita samstarfsyfirlýsingu og krefjast þess að þjóðirnar fái rétt til að efna til þjóðaratkvæðagreiðslna um framtíð sína.
Í tilviki Skotlands og Wales yrði kosið um sjálfstæði frá Bretlandi. Á Norður-Írlandi snýst krafan um mögulega sameiningu við Írska lýðveldið.
Sjálfstæðissinnar töpuðu þjóðaratkvæðagreiðslunni í Skotlandi árið 2014, þegar 55,3 prósent kusu að vera áfram í Bretlandi. Bresk stjórnvöld hafa síðan hafnað kröfum um aðra atkvæðagreiðslu.
Andy Burnham, forsætisráðherra Bretlands, virtist nýlega opna á að ný atkvæðagreiðsla gæti komið til álita ef skýr breyting yrði á vilja skoskra kjósenda. Stjórn hans hefur þó síðar áréttað að stefna bresku ríkisstjórnarinnar hafi ekki breyst og ný atkvæðagreiðsla sé ekki á dagskrá.
Segist ekki ætla að „brjóta Bretland upp“
Rhun ap Iorwerth hafnar því að fundurinn sé samsæri um að kljúfa Bretland.
„Ég vinn ekki út frá því, hvorki einn né með öðrum, að brjóta Bretland upp. Ég vil byggja upp þjóð mína. Það er það eina sem þetta snýst um,“ sagði hann í viðtali við The Guardian.
Hann sagði Wales þó vera á stjórnskipulegu ferðalagi sem ætti að lokum að leiða til sjálfstæðis. Engin tímasetning hefði verið ákveðin enda væri ákvörðunin í höndum velsku þjóðarinnar.
Íslendingar sögðu nei sextán dögum fyrr
Fundurinn í Cardiff kemur skömmu eftir þjóðaratkvæðagreiðsluna á Íslandi 29. ágúst.
Þar höfnuðu 52,8% kjósenda því að halda áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu. Ísland stendur því áfram utan ESB en er, líkt og Noregur og Liechtenstein, aðili að Evrópska efnahagssvæðinu.
Á meðan íslenskir kjósendur höfnuðu frekari samruna við Evrópusambandið hafa sjálfstæðisöfl í Skotlandi, Wales og Norður-Írlandi nú sameinast um kröfuna um að þjóðirnar fái sjálfar að taka afstöðu til framtíðar sinnar.