Spennan undir Reykjanesskaga heldur áfram að byggjast upp. Samkvæmt nýjustu fréttum frá Veðurstofu Íslands hafa nú rúmlega 19 milljónir rúmmetra af kviku safnast undir Svartsengi frá síðasta eldgosi í júlí og líkur á kvikuhlaupi og eldgosi eru áfram metnar auknar.
Þótt jarðskjálftavirkni sé lítil um þessar mundir er það ekki talið róandi merki. Þvert á móti benda mælingar til þess að kvika safnist jafnt og þétt fyrir – og óvissan um næsta atburð sé nú mæld í mánuðum, ekki vikum.
Kvikumagn nálgast hættumörk
Líkanreikningar sýna að það magn kviku sem nú hefur safnast undir Svartsengi er orðið sambærilegt því sem áður hefur dugað til að koma af stað eldgosum á Sundhnúksgígaröðinni. Frá mars 2024 hefur það kvikumagn sem þarf til að hrinda af stað nýjum atburði jafnvel aukist og liggur nú á bilinu 17–23 milljónir rúmmetra.
Sérfræðingar benda á að þegar slíkum mörkum er náð geti þróunin orðið snögg. Reynslan sýnir að fyrirvari að eldgosi getur verið mjög stuttur, jafnvel aðeins tugir mínútna, þegar kvikan fer af stað.
Logn á yfirborði – en ekki í iðrum jarðar
Þrátt fyrir að aðeins fáir og smáir skjálftar hafi mælst síðustu vikur undirstrikar Veðurstofan að lítil skjálftavirkni útiloki ekki yfirvofandi eldgos. Ítrekað hefur komið í ljós að eldgos á þessu svæði geta hafist án langvarandi skjálftahrina.
Á sama tíma sýna aflögunarmælingar áframhaldandi landris og þrýstingsaukningu undir Svartsengi – skýr merki um að kvikusöfnun sé enn í fullum gangi.
Hættumat óbreytt – en vöktun í hæsta gír
Hættumat er áfram óbreytt og gildir til 3. febrúar, nema virkni breytist skyndilega. Á meðan er svæðið undir stöðugri sólarhringsvöktun með fjölbreyttum mælitækjum sem fylgjast með minnstu breytingum í jarðskorpunni.
Skilaboðin eru skýr: Eldgos er ekki spurning um hvort – heldur hvenær. Óvissan liggur í tímasetningunni, ekki í hættunni sjálfri.