Erlendir ríkisborgarar á Íslandi eru næstum fimm sinnum líklegri til að vera á atvinnuleysisbótum en Íslendingar, samkvæmt nýrri úttekt Samtaka skattgreiðenda. Tölur frá Vinnumálastofnun sýna að 55% atvinnulausra séu erlendir ríkisborgarar, eða 4.243 manns, á meðan 3.452 íslenskir ríkisborgarar séu án vinnu – sem samsvarar 45%.
Þegar þessum tölum er stillt upp við mannfjöldagögn Hagstofunnar kemur í ljós að atvinnuleysi meðal Íslendinga er um 1,8%, en 8,1% hjá erlendum ríkisborgurum á aldrinum 20–69 ára. Þetta þýðir að atvinnuleysi er hlutfallslega mun algengara meðal erlendra íbúa en innfæddra.
Palestínumenn og Grikkir með hæsta atvinnuleysi
Þeir sem búa á Íslandi með ríkisfang frá Palestínu eru líklegastir til að vera án atvinnu – um 18% þeirra eru á atvinnuleysisbótum. Í kjölfarið koma ríkisborgarar frá Grikklandi með 17%. Á hinn bóginn eru Filippseyingar með lægsta hlutfall atvinnuleysis, aðeins 1%, líkt og Íslendingar sem standa í 1,8%.
Gögnin byggja á opinberum tölum frá Vinnumálastofnun og Hagstofu Íslands og sýna hvernig hlutföllin dreifast eftir upprunalandi.
Kostnaður vegna atvinnuleysis erlendra ríkisborgara yfir 25 milljörðum á ári
Samtök skattgreiðenda áætla að hver einstaklingur á atvinnuleysisbótum kosti ríkið um 500 þúsund krónur á mánuði, þegar launatengd gjöld og rekstrarkostnaður Vinnumálastofnunar eru tekinn með í reikninginn. Það jafngildir um 6 milljónum króna á ári fyrir hvern einstakling.
Ef horft er til fjölda atvinnulausra í hvorum hópi má áætla að íslenskir atvinnulausir kosti um 20,7 milljarða króna á ári, en erlendir atvinnulausir um 25,5 milljarða.
Ísland með lengri rétt til bóta en nágrannalönd
Á Íslandi gilda atvinnuleysisbætur í allt að 30 mánuði, sem er lengra en í flestum öðrum Norðurlöndum, þar sem hámarkið er yfirleitt 24 mánuðir. Samtökin segja að það setji Ísland í sérstöðu og geti haft áhrif á hvatakerfi kerfisins.
Samtökin vara við þróuninni
Samtök skattgreiðenda segja í úttekt sinni að álagið á velferðarkerfið vaxi hratt og kalli á umræðu um endurskoðun reglna um rétt til atvinnuleysisbóta. Samtökin minna á að starfsemi þeirra sé rekin fyrir frjáls framlög almennings og hvetja fólk til að kynna sér málið nánar á skattgreidendur.is.