Venesúelabúi búsettur á Íslandi segir að gagnrýni á aðgerðir Donalds Trump í Venesúela missi marks þegar horft er til áratugalangrar spillingar, misréttis og efnahagshruns í landinu. Hann segir Venesúelabúa bæði innanlands og erlendis fyrst og fremst vilja losna undan stjórn Chavisma og harðri einræðisstjórn Nicolás Maduro – jafnvel þótt það hafi í för með sér að Bandaríkin njóti aðgangs að olíu landsins.
Í umræðu hér á landi hefur hins vegar verið algengt að horfa á stöðu Venesúela í gegnum hugmyndafræðilegan ramma, þar sem gagnrýni á Bandaríkin virðist oft vega þyngra en raunveruleg reynsla fólks sem hefur lifað undir harðri einræðisstjórn. Sú fjarlægð frá veruleikanum er einmitt það sem Venesúelabúar sjálfir gagnrýna hvað harðast.
Áratugir spillingar og gjafapólitík
Í aðsendri grein til Nútímans lýsir Alberto Marcano, Venesúelabúi sem hefur búið á Íslandi í sex ár, hvernig auðlindir landsins hafi verið notaðar sem pólitískt skiptimynt í þágu spilltra bandalaga.
„Í ÁRATUGI, í um 15 til 20 ár, hafa Chavez og síðar Maduro GEFIÐ olíu Venesúela til Írans, Kúbu, Kína, Rússlands og annarra illvirkja,“ skrifar hann og bætir við að þetta hafi verið gert í nafni „strategískra bandalaga“ við önnur spillt og kommúnísk stjórnvöld.
Hann segir að Venesúela búi yfir miklum auðlindum – olíu, gulli, jarðgasi og fleiru – en almenningur njóti þeirra ekki. „Ekkert af þessu rennur í velferð eða hagsæld almennings. Þetta fer til stjórnmálamannanna sjálfra og hagsmuna þeirra.“
Þessi lýsing stangast illa á við þá rómantísku mynd sem stundum hefur verið dregin upp í íslenskri vinstriumræðu, þar sem Chavez-tíminn var sagður standa fyrir „félagslegt réttlæti“, þrátt fyrir að niðurstaðan hafi verið eitt mesta efnahagshrun og fólksflótta í sögu Suður-Ameríku.
„Ekki hafa áhyggjur af því að Trump vilji olíuna“
Marcano hafnar þeirri umræðu að aðgerðir Trumps snúist eingöngu um olíu og segir slíkt skipta Venesúelabúa litlu máli í ljósi reynslunnar.
„Ekki vera ‚áhyggjufull‘ yfir því að Trump sé bara á eftir olíu Venesúela,“ skrifar hann. „Ef það er verðið sem við þurfum að greiða – að skila olíunni til baka og jafnvel gefa meira – til að losna undan þessu krabbameini sem kallast Chavismi, þá eru Venesúelabúar fúsir til þess.“
Hann bendir jafnframt á að samkvæmt eldri samningum hafi hluti olíunnar í reynd átt að tilheyra Bandaríkjunum, samningum sem hann segir að hafi verið virtir að vettugi eftir þjóðnýtingu undir stjórn Hugo Chávez.
Þessi afstaða gengur gegn þeirri einföldu mynd sem oft heyrist hérlendis, þar sem allar aðgerðir Bandaríkjanna eru sjálfkrafa túlkaðar sem nýlenduvald eða heimsvaldastefna – án þess að hlustað sé á fólkið sem býr við afleiðingar stjórnarfarsins sem verið er að verja í orði.
Milljónir á flótta – líf án grunnþjónustu
Meira en átta milljónir Venesúelabúa búa nú erlendis. Marcano er einn þeirra og segir sársaukann daglegan.
„Við söknum foreldra okkar, systkina, vina – og auðvitað heimalandsins – á hverjum degi,“ skrifar hann.
Hann lýsir jafnframt ástandinu heima fyrir sem algjöru hruni: heimili án gass, ónýtar götur, holótta vegi og skort á eldsneyti. Í því samhengi segir hann að staðan geti vart orðið verri.
Þessi veruleiki á lítið sameiginlegt með þeirri hugmyndafræðilegu umræðu sem oft fer fram í þægilegum fjarlægðarsölum Vesturlanda, þar sem afleiðingar kommúnísks stjórnarfars eru ræddar eins og fræðilegt álitamál – en ekki mannleg hörmung.
Vonarljós í hörðum veruleika
Í lok greinarinnar segir Marcano að það sem nú sé að gerast í Venesúela – þar á meðal aðgerðir Bandaríkjanna – veiti þjóðinni von.
„Fyrir okkur er það sem gerðist í gær lítið vonarljós um að geta orðið frjáls á ný,“ skrifar hann.
Hann kveðst fullkomlega orðinn hluti af íslensku samfélagi, faðir tveggja barna sem fædd eru hér á landi, en sakni Venesúela daglega síðan hann yfirgaf landið árið 2015.
„Það eina sem við viljum sem þjóð er venjulegt land, mannsæmandi líf og hamingju – eins og allir.“