Þrjár rússneskar MiG-31 orrustuþotur flugu inn í lofthelgi Eistlands á föstudag, að sögn varnarliða landsins. Flugið stóð í tólf mínútur og var talið „ótrúlega hrokafullt brot“ á öryggi NATO. Vélarnar voru án flugáætlunar, með slökkt á sendibúnaði og í engu sambandi við flugumferðarstjórn. Ítalskar F-35 vélar sem staðsettar eru í Ämari í Eistlandi þurftu að bregðast skjótt við og fylgdu vélunum út úr lofthelginni.
Evrópusambandið fordæmdi atvikið harðlega og kallaði það „hættulega ögrun“. Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar ESB, sagði að Evrópa myndi „svara hverri ögrun af ákveðni“.
Moskva hafnar ásökununum og heldur því fram að vélar sínar hafi aðeins verið á leið frá Kareliu til Kaliningrad og aldrei farið inn í lofthelgi Eistlands.
Kafbátaleiðin í Norður-Atlantshafi
Þó að atvikið hafi átt sér stað í Eystrasalti, minna sérfræðingar á að Ísland sé í lykilstöðu þegar litið er til varnarmála NATO. Allir rússneskir kafbátar sem ætla út í Atlantshaf þurfa að sigla í gegnum svokallað GIUK-gat – milli Grænlands, Íslands og Bretlands.
Þessi siglingaleið gerir Ísland að miðpunkti í þeirri spennu sem nú er að magnast upp á milli Rússlands og NATO. Sérfræðingar segja að Rússar hafi á síðustu árum aukið umferð kafbáta á svæðinu, bæði til að æfa sig og til að kanna viðbrögð bandalagsins.
Nýtt kaldastríð á norðurslóðum
NATO hefur brugðist við með aukinni viðveru á Íslandi. Ratsjárstöðvar, eftirlitsflug og viðvera bandamanna frá Keflavík eru nú talin lykilatriði í því að fylgjast með ferðum rússneskra kafbáta.
Jakub Godzimirski, sérfræðingur við norsku utanríkismálastofnunina, sagði í samtali við Reuters að Rússar væru greinilega að „prófa viðbragð NATO, ekki bara í Eystrasalti heldur líka í Norður-Atlantshafi“.
Veiki hlekkurinn í varnarliðinu
Þar sem Ísland hefur enga eigin herafla er landið háð NATO til að verja lofthelgina og sjá um eftirlit á hafi. Þetta gerir Ísland að hugsanlegum „veikum hlekk“ sem Rússar gætu nýtt sér til að mæla viðbragðstíma bandalagsins.
Íslensk stjórnvöld hafa ítrekað bent á að Keflavíkurflugvöllur og hafið í kring séu lykilinnviðir fyrir öryggi Vesturlanda. Samt sem áður vakna spurningar um hversu vel varið landið væri ef Rússar myndu beina athyglinni að Íslandi líkt og í Eistlandi.