Fréttir af læknum sem hótuðu að snúa ekki úr veikindaleyfi hafa vakið spurningar um þátt fagfólks í SÁÁ-deilunni. Jón Páll Hallgrímsson segir ábyrgðina ekki aðeins hvíla á framkvæmdastjórn samtakanna.
Átökin innan SÁÁ hafa einkum snúist í opinberri umræðu um ásakanir um að framkvæmdastjórn samtakanna hafi haft óeðlileg afskipti af faglegu meðferðarstarfi. Jón Páll Hallgrímsson, fyrrverandi áfengis- og vímuefnaráðgjafi og stjórnarmaður í aðalstjórn SÁÁ, spyr í nýrri grein hvort jafnframt þurfi að kalla eftir svörum frá læknum sem hurfu frá störfum og heilbrigðisyfirvöldum um það hvernig tryggja átti þjónustu við sjúklinga Vogs.
Spurningin vaknar í ljósi þess að embætti landlæknis gaf SÁÁ tvo virka daga til að tryggja að sérfræðilæknir bæri faglega ábyrgð á starfsemi sjúkrahússins. Að öðrum kosti gat komið til stöðvunar starfseminnar. Jón Áki Jensson geðlæknir var ráðinn í stöðu framkvæmdastjóra lækninga áður en fresturinn rann út. Á sama tíma sagði aðstoðarfagstjóri á Vogi að sjúkrahúsið starfaði á um helmingsafköstum vegna mönnunarvanda og að fresta þyrfti innlögnum fólks í alvarlegri stöðu.
Fréttir af skilyrðum fyrir endurkomu úr veikindaleyfi
Jón Páll segir í grein sinni að læknar hafi tilkynnt veikindi í mótmælaskyni. Sú orðnotkun hefur ekki verið staðfest um hvern einstakan lækni, en fjölmiðlar hafa birt upplýsingar sem sýna að veikindaleyfi og kröfur í deilunni tengjast.
Morgunblaðið greindi 18. september frá því að einhverjir læknar í veikindaleyfi hefðu hótað að mæta ekki aftur til starfa nema Anna Hildur Guðmundsdóttir, formaður SÁÁ, segði af sér. Vísir hefur einnig greint frá því að læknar hafi lýst vantrausti á stjórnina og farið í veikindaleyfi. Þessar fréttir gefa tilefni til að spyrja hvaða áhrif deilan og fjarvistirnar hafi haft á þjónustu við sjúklinga. Þær skera þó ekki úr um læknisfræðilegar ástæður veikindaleyfa einstakra starfsmanna.
„Vogur er sjúkrahús. Þar eru sjúklingar, ekki peð í stjórnunar- eða starfsmannadeilu,“ skrifar Jón Páll. Hann segir framkvæmdastjórn SÁÁ þurfa að svara fyrir sínar ákvarðanir, en telur sömu kröfu eiga að gilda um fagfólk og þá sem hafa eftirlit með heilbrigðisþjónustunni.
Ágreiningur um samninginn og hlutverk stjórnar
Til að skilja deiluna þarf einnig að horfa til nýs heildarsamnings SÁÁ og Sjúkratrygginga, sem var undirritaður í desember síðastliðnum. Fjórir eldri samningar voru sameinaðir í einn fjögurra ára samning með rúmlega tveggja milljarða króna árlegum fjárhagsramma. Hann kveður meðal annars á um sveigjanlegri meðferðarúrræði, breytta forgangsröðun, aukna barna- og fjölskylduþjónustu og skýrari kröfur um gæði og árangur.
Deiluaðilar hafa lýst því með ólíkum hætti hvað gerðist við innleiðingu samningsins. Theódór S. Halldórsson, fyrrverandi framkvæmdastjóri SÁÁ og varamaður í aðalstjórn, skrifaði nýlega að Ragnheiður Hulda Friðriksdóttir, þáverandi forstjóri, hefði ekki sætt sig við áherslur stjórnar um forgangsröðun og ný verkefni eða afskipti hennar af innleiðingu samningsins. Að hans mati snerist eftirleikurinn um að faglegir stjórnendur vildu takmarka það ábyrgðar- og eftirlitshlutverk sem stjórn samtakanna bæri. Þetta er túlkun Theódórs á atburðarásinni.
Heimildir Nútímans lýsa ágreiningnum þannig að framkvæmdastjórnin hafi lagt tiltekin verkefni fyrir Ragnheiði á grundvelli heildarsamningsins en hún hafi ekki treyst sér til að vinna þau með þeim hætti sem stjórnin óskaði. Ekki liggja fyrir gögn sem gera Nútímanum kleift að staðfesta þá lýsingu eða segja að hún hafi verið eina ástæða starfsloka hennar. Starfslokasamningur var gerður við Ragnheiði í ágúst.
Valgerður Rúnarsdóttir, fráfarandi framkvæmdastjóri lækninga, og Þóra Björk Ingólfsdóttir, fráfarandi fagstjóri á Vík, hafa sett fram aðra skýringu. Þær segja stjórnina hafa gengið inn á svið faglegrar stjórnunar og gert Ragnheiði erfitt að sinna starfi sínu. Valgerður hefur lýst því að forstjórinn hafi þurft að setja fagleg mörk og forgangsraða verkefnum með hliðsjón af heilbrigðisþjónustunni. Anna Hildur hefur hafnað því að stjórnin hafi haft óeðlileg afskipti af faglegu starfi.
Ábyrgð sem nær til fleiri en eins aðila
Á sjöunda tug starfsmanna meðferðarsviðs lýsti yfir vantrausti á formann og framkvæmdastjórn SÁÁ. Aðalstjórn samtakanna lýsti hins vegar yfir stuðningi við framkvæmdastjórn og sagði það forgangsverkefni að ræða við starfsfólk og tryggja vinnufrið og áframhaldandi þjónustu.
Þótt stjórnunarágreiningurinn sé enn óútkljáður liggja afleiðingar hans fyrir í umfjöllun síðustu daga: sérfræðilækni þurfti til að tryggja áframhaldandi starfsemi Vogs, mönnun raskaðist og innlögnum var frestað. Sjúkratryggingar og SÁÁ sögðust eftir fund sinn 18. september ætla að vinna saman að lausnum, meðal annars með því að bæta stjórnarhætti og skipulag þjónustunnar til að tryggja stöðugleika og samfellu.
Jón Páll telur því of þröngt að spyrja aðeins hvort stjórn SÁÁ hafi farið yfir fagleg mörk. Hann vill einnig vita hvernig þau sem sögðu upp eða hurfu frá störfum mátu áhrif ákvarðana sinna á sjúklinga og hver bar ábyrgð á að þjónustan héldi áfram. Á sama tíma stendur sú krafa fagfólks ósvöruð að skýrt verði hvar mörk stjórnar og faglegrar stjórnunar liggja.
Spurning Jóns Páls er að lokum þessi: „Hver á að standa vörð um sjúklingana?“