Túrtappar og aðrar tíðavörur gætu orðið dýrari ef ný reglugerð um plastvörur tekur gildi.
Reglugerðin, sem Umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytið hefur lagt fram í samráðsgátt stjórnvalda, felur í sér skyldu til að merkja ákveðnar einnota plastvörur – þar á meðal tíðavörur, blautþurrkur, tóbaksvörur með síum og drykkjarglös – með skýrum merkingum um plastinnihald og förgun.
Markmiðið er að draga úr plastmengun og auka vitund almennings um áhrif daglegra vara á umhverfið. Umsagnarfrestur um drögin rann út í gær, 1. september.
Bleiki skatturinn snýr aftur?
Félag atvinnurekenda (FA) tók undir markmið reglugerðarinnar en varaði við því að kröfur um merkingar á íslensku væru óraunhæfar fyrir örmarkað á borð við Ísland. Í umsögn sagði að framleiðendur erlendis væru tregir til að breyta umbúðum sérstaklega fyrir 380 þúsund manna markað, sem gæti leitt til verðhækkana og minna vöruúrvals. Sérstaklega væri hætta á að lækkun virðisaukaskatts á tíðavörum, svokallaður „bleiki skattur“, hyrfi í súginn ef kostnaður við nýjar merkingar bættist við.
Samtök atvinnulífsins og SVÞ: ósanngjarnt gagnvart konum
Samtök atvinnulífsins og SVÞ gengu skrefinu lengra og sögðu að framkvæmdastjórn ESB hefði gengið út fyrir valdheimildir sínar með því að krefjast merkinga á opinberu tungumáli í stað útbreiddra tungumála eins og ensku eða norrænu. Þau vöruðu sérstaklega við að breytingarnar myndu bitna hlutfallslega harðast á konum sem nota tíðavörur – með hærra verði, minni samkeppni og jafnvel vöruskorti. Það væri ósamrýmanlegt markmiðum um kynjajafnrétti.
Viðskiptaráð: skert atvinnufrelsi og lögfræðilegar gloppur
Viðskiptaráð Íslands benti á að reglugerðin takmarkaði atvinnufrelsi með verulegum hætti og hefði ekki nægilega skýra lagastoð. Ráðið lagði áherslu á að ekki yrði gengið lengra en nauðsyn krefði og að tekið yrði mið af sérstöðu Íslands sem örmarkaðar. Að öðrum kosti myndu neytendur borga brúsann í formi hærra vöruverðs og minna úrvals.
Tóbaksrisi varar við „markaðstruflunum“
British American Tobacco Denmark A/S (BAT) var eina fyrirtækið sem skilaði inn umsögn í samráðsgáttina. Fyrirtækið er þekkt fyrir vörumerki á borð við Prince, Lucky Strike, Pall Mall og Rothmans. Í umsögn sinni tók það jákvætt í markmið reglugerðarinnar en varaði við að hún gæti skapað markaðstruflanir ef ekki yrði veittur svigrúmur aðlögunartími.
BAT lagði til að Ísland veitti 9–12 mánaða aðlögun áður en reglugerðin tæki gildi og að fyrirtækjum yrði heimilað svokallað „sell-through“ tímabil, svo birgðir sem þegar væru á markaði yrðu ekki að úrgangi. Í umsögn BAT sagði meðal annars:
„Ef þessar reglur taka gildi án aðlögunartíma er hætta á að neytendur snúi sér að ólöglegum vörum, sem hvorki uppfylla kröfur um gæði né öryggi.“
Almenningur borgar brúsann?
Framleiðendur, innflytjendur og atvinnulífið vörðu öll við því að almennir neytendur myndu sitja eftir með reikninginn – í formi hærra verðs, minna úrvals og jafnvel ósanngjarnra áhrifa á konur sem þurfa á tíðavörum að halda. Umhverfismarkmið reglugerðarinnar voru lítt dregin í efa, en harðlega deilt um leiðina að þeim.
Í þessu samhengi er rétt að hafa í huga að Ísland er skuldbundið samkvæmt EES-samningnum til að innleiða tilskipanir Evrópusambandsins sem varða innri markaðinn. Tilskipunin um einnota plastvörur fellur þar undir. Í raun er því ekki spurning hvort Ísland innleiði reglurnar, heldur hvernig það er gert – með hvaða aðlögun, hvaða undantekningum og á hvaða hraða. Það er sá rammi sem umræðan í samráðsgáttinni snerist um.