Péter Magyar, forsætisráðherra Ungverjalands, segir Evrópusambandið skorta pólitíska forystu og varar við því að skrifræði sambandsins kæfi nýjar hugmyndir. Ummælin féllu aðeins tveimur dögum eftir að Íslendingar höfnuðu áframhaldandi aðildarviðræðum við ESB.
Magyar lét ummælin falla á Bled Strategic Forum í Slóveníu þar sem leiðtogar frá Mið- og Suðaustur-Evrópu ræddu meðal annars samkeppnishæfni álfunnar og framtíð Evrópusambandsins.
„Það skortir pólitíska forystu í Evrópusambandinu, svo ég segi alveg eins og er,“ sagði Magyar og beindi spjótum sínum sérstaklega að skrifræðinu í Brussel.
Hann sagðist hafa fengið þau ráð frá fulltrúa í leiðtogaráði Evrópusambandsins að eyða ekki tíma í að eiga við embættismannakerfið.
„Mér var sagt að svara þeim ekki, því þeir myndu drepa frumkvæðið. Þeir myndu éta þau. Það er ekki gott merki. Ég held að við þurfum aftur að beina sjónum okkar að raunveruleikanum,“ sagði Magyar.
„Aðeins að lifa af eða sigra“
Forsætisráðherrann sagði Evrópusambandið verja of mikilli orku í innri stofnanamál á sama tíma og önnur stórveldi styrktu stöðu sína. Nefndi hann sérstaklega að Kína undirbyggi fjárfestingar í kjarnorkuverum og bílaverksmiðjum í Evrópu.
„Að mínu mati þurfum við að ákveða hvort Evrópusambandið ætli sér aðeins að lifa af eða hvort það ætli sér að sigra,“ sagði Magyar.
Gagnrýnin vekur sérstaka athygli í ljósi þess að Magyar hefur boðað mun nánara samstarf Ungverjalands við Evrópusambandið og NATO en tíðkaðist í stjórnartíð forvera hans, Viktors Orbán.
Flokkur Magyars tilheyrir jafnframt Evrópska þjóðarflokknum, EPP, sama stjórnmálaflokki á Evrópuvísu og Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins.
Ummælin eru því ekki ákall um útgöngu Ungverjalands úr sambandinu. Magyar vill fremur að ESB breyti um stefnu, dragi úr skrifræði og leggi meiri áherslu á samkeppnishæfni, orkuöryggi, rannsóknir, menntun og uppbyggingu varnariðnaðar.
Segir Ungverjaland sæta ósanngjarnri meðferð
Magyar gagnrýndi einnig þær sektir sem Ungverjaland hefur þurft að greiða vegna brota á reglum Evrópusambandsins um hælisleitendur.
Dómstóll Evrópusambandsins úrskurðaði að Ungverjaland hefði ekki tryggt hælisleitendum þá málsmeðferð sem þeim bæri samkvæmt reglum sambandsins. Landinu var gert að greiða 200 milljónir evra í eingreiðslu og eina milljón evra fyrir hvern dag sem ekki væri farið að niðurstöðunni.
Magyar sagði erfitt að útskýra fyrir ungverskum almenningi hvers vegna landinu væri refsað fyrir að verja ytri landamæri Evrópusambandsins.
„Það er ekki sanngjarnt og enginn er tilbúinn að leysa þetta mál,“ sagði hann.
Ummælin koma í kjölfar íslenska „neisins“
Ummæli Magyars féllu aðeins tveimur dögum eftir að íslenskir kjósendur höfnuðu því að halda áfram aðildarviðræðum við Evrópusambandið.
Alls sögðu 52,8 prósent nei en 47,2 prósent já. Kjörsókn var 82,5 prósent. Aðeins í Reykjavíkurkjördæmunum tveimur var meirihluti fyrir áframhaldandi viðræðum.
Niðurstaðan hefur verið túlkuð sem pólitískt áfall fyrir Brussel. Evrópusambandið hafði vonast til þess að aukin óvissa í öryggismálum og breytt heimsmynd myndu færa Íslendinga nær fullri aðild.
Sú varð ekki raunin. Umræðan á Íslandi snerist þess í stað einkum um efnahagsmál, sjávarútveg, landbúnað og hversu mikið ákvörðunarvald Íslendingar væru reiðubúnir að færa til stofnana Evrópusambandsins.
Reuters hafði eftir ónafngreindum erindreka ESB að niðurstaðan væri „skýrt bakslag fyrir Brussel“. Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra sagði niðurstöðuna meðal annars sýna að Íslendingar væru ánægðir með núverandi samstarf í gegnum Evrópska efnahagssvæðið.
Ummæli Magyars voru ekki bein viðbrögð við íslensku þjóðaratkvæðagreiðslunni. Þau undirstrika þó að gagnrýni á forystu, skrifræði og starfshætti Evrópusambandsins kemur ekki aðeins frá yfirlýstum andstæðingum þess.
Á sama tíma og meirihluti Íslendinga hafnaði frekari skrefum í átt að aðild segir einn af nýjum og Evrópusinnaðri leiðtogum sambandsins að Brussel þurfi sjálft að breytast – og ákveða hvort ESB ætli aðeins að lifa af eða verða sigurvegari í harðnandi alþjóðlegri samkeppni.