„Hvers vegna skiptir þetta ykkur svona miklu máli?“ spurði Ögmundur Jónasson, þingmaður Vinstri grænna, á fundi Heimdallar um sölu áfengis í verslunum í mánuðinum. Svarið er einfaldara en margir halda. Frjáls sala áfengis í verslunum er spurning um grundvallargildi: einstaklingsfrelsið.
Það er óréttlátt og ósanngjarnt að ríkið hafi einokun á sölu áfengis. Flestir átta sig ekki á því, að þessu einokunarfyrirkomulagi er framfylgt með valdbeitingu og viðurlögum. Ákveði búðareigandi að selja áfengi, þá mun ríkið refsa honum með sekt og síðan fangelsisdómi ef sektin er ekki greidd. Við læsum sem sagt fólk í klefum fyrir að brjóta gegn einokunarverslun ríkisins á sölu áfengis.
Þá segja sumir að í núverandi fyrirkomulagi á sölu áfengis felist einhvers konar meðalhóf. Miðað við lýsingu mína á fyrirkomulaginu í málsgreininni hér að ofan er ljóst að núverandi fyrirkomulagi fylgir lítið meðalhóf. Sama gildir ef við miðum núverandi sölufyrirkomulag áfengis við önnur Vesturlönd, en þá erum við einna aftast á merinni, enda leyfa nær öll Vesturlönd verslunum að selja áfengi. Ef menn vilja meðalhóf, þá væri sala áfengis í verslunum skref í þá átt.
Treystum Íslendingum
Íslenskt samfélag mun ekki fara á hliðina þó svo að Carlsberg bjór sé til sölu í sömu búð og Chicago Town örbylgjupizzur og Winston sígarettur – eða ef fólk getur keypt sér áfengi á sunnudögum, þegar það ætti í raun að vera í kirkju að hugleiða hin andlegu málefni. Þá er líka erfitt að halda því fram að belgískar bjórverslanir eða ostaverslanir með frönskum vínum muni leiða til ofsadrykkju. Þvert á móti gætu slíkar verslanir skapað betri áfengismenningu hér á landi. Kannski er ég draumóramaður, en ég held að Íslendingar séu jafnfærir og aðrir Vesturlandabúar til að taka ábyrgð á eigin áfengisdrykkju.
Sérverslanir, betri opnunartímar, aukið vöruúrval og aukinn grundvöllur fyrir verslun á landsbyggðinni eru líka allt fín rök fyrir breytingum í átt til frjálsræðis á sölu áfengis. En í raun snýst þetta mál um það, að einstaklingum á að vera í sjálfsvald sett hvort þeir selji eða kaupi áfengi í verslunum. Áfengis og tóbaksverslun ríkisins er arfleifð áfengisbannsins á fyrri hluta 20. aldar og endurspeglar enga nauðsyn. Þetta er bara gamaldags forræðishyggja stjórnmálamanna sem telja sig vita betur en samborgarar sínir.