Ný ritrýnd rannsókn sem birt var í læknaritinu Acta Paediatrica fjallar um meðferðir og skilning á kynáttunarvanda hjá börnum og ungmennum. Helsta niðurstaða rannsóknarinnar er að kynáttunarvandi tengist oft alvarlegum geðrænum erfiðleikum og að svokallað „kynstaðfestandi ferli“ virðist hvorki leysa þann vanda né bæta líðan til lengri tíma. Í sumum tilvikum gæti hann jafnvel versnað.
Geðrænn vandi í forgrunni
Samkvæmt rannsókninni eru tengsl kynáttunarvanda og geðrænnar vanlíðanar sterk og koma ítrekað fyrir í gögnum. Hlutfall kvíða, þunglyndis, sjálfsskaða og annarra geðrænna áskorana er mun hærra hjá þessum hópi en almennt gerist.
Höfundar benda á að þessi mynstur gefi tilefni til að líta ekki á kynáttunarvanda sem einangrað fyrirbæri heldur sem mögulega birtingarmynd eða afleiðingu frekari geðræns vanda. Þeir leggja áherslu á að í mörgum tilvikum kunni undirliggjandi sálrænar aðstæður að vera lykilþáttur sem þarf að takast á við fyrst.
Efast um árangur kynstaðfestandi meðferða
Rannsóknin tekur sérstaklega fyrir áhrif kynstaðfestandi meðferða, þar á meðal hormónameðferða og annarra inngripa. Niðurstöðurnar benda til þess að slík inngrip skili ekki stöðugum eða langtímabundnum bata þegar kemur að geðrænum einkennum.
Þvert á móti er bent á að þær væntingar um að meðferðin leysi alla vanlíðan geti gert slík vandamál verri í ákveðnum tilfellum, þegar þær væntingar bregðast. Höfundar telja að þetta geti stafað af því að ekki sé verið að ráðast að rót vandans heldur sé einungis brugðist við einkennum.
Varnaðarorð um skyndiákvarðanir
Í ljósi niðurstaðna kalla rannsakendur eftir meiri varfærni í meðferð barna og ungmenna með kynáttunarvanda. Þeir gagnrýna að í sumum tilfellum sé farið of hratt í inngrip án þess að fullnægjandi greining á geðrænum bakgrunni fari fram.
Lögð er áhersla á að meðferð eigi að byggjast á heildstæðu mati á líðan einstaklingsins, þar sem sálfræðileg, félagsleg og þroskatengd atriði eru tekin til skoðunar áður en gripið er til varanlegra eða inngripsmikilla aðgerða.
Kallað eftir frekari rannsóknum og endurskoðun verklags
Höfundar rannsóknarinnar telja að þörf sé á frekari langtímarannsóknum til að meta raunveruleg áhrif kynstaðfestandi meðferða, sérstaklega hjá börnum og ungmennum. Þeir benda á að núverandi gögn séu ekki fullnægjandi til að styðja við þá nálgun að slíkar meðferðir séu sjálfkrafa besta lausnin.
Hægt er að lesa rannsóknina í heild sinni hér.